ชื่อหนังสือ: Fighting Publishers: ประวัติศาสตร์นักทำหนังสือกบฏ (ฉบับใต้ดิน)
ผู้เขียน: วาด รวี
พิมพ์ครั้งแรก: สิงหาคม 2551
ราคา: 250 บาท
จากผู้เขียน
หนังสือเล่มนี้ ส่วนหนึ่งเรียบเรียงขึ้นจากการค้นคว้าข้อมูลผ่านหนังสือและเอกสารจำนวนมาก ส่วนหนึ่งมาจากการตระเวนพบปะพูดคุยและสอบถามเรื่องราวจากบุคคลต่างๆ ในวงการหนังสือ และอีกส่วนหนึ่งมาจากประสบการณ์ตรง สังเกตการณ์ผ่านการทำงาน ผ่านการปฏิสัมพันธ์ระหว่างตนเองกับระบบหนังสือ ทั้งส่วนที่เคยเป็น ที่เป็นไป ที่เป็นอยู่ และที่อาจกำลังจะเป็น จากนักเขียนอิสระ ผมก้าวเข้ามาข้องเกี่ยวกับกระบวนการจัดทำหนังสือ การจัดจำหน่ายหนังสือ กระทั่งเปิดร้านหนังสือ และขายหนังสือด้วยตนเอง เริ่มต้นจากการค้นหาเพื่อตอบคำถามส่วนตัวไม่กี่ข้อ ผมค่อยๆ ถลำลึกเข้าสู่ระบบหนังสือของประเทศไทยโดยไม่ได้ตั้งใจแม้แต่น้อย โชคชะตาบันดาลให้ผมกลายเป็นผู้สังเกตการณ์ระบบหนังสือของประเทศนี้อย่างใกล้ชิดในห้วงเกือบ 10 ปีที่ผ่านมา ผ่านบทบาทต่างๆ มากมาย
แต่กระนั้นก็ตาม ผมทั้งสำเหนียกและสำนึกว่าทุกส่วนที่กล่าวมา เป็นเพียงส่วนหนึ่งและหาใช่ทั้งหมด เมื่อยิ่งสอบถาม ยิ่งค้นคว้า ผมก็ยิ่งตระหนักถึงการรู้น้อยของตน ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่ได้มาจากการค้นคว้าสอบถาม หรือสิ่งที่ได้มาจากการประสบพบเห็นด้วยตนเอง ยังหาได้ครอบคลุมทุกสิ่งทุกอย่างของระบบหนังสือที่ควรจะต้องทำความเข้าใจกัน
หนังสือเล่มนี้คือการพยายามปะติดปะต่อให้เห็นท่วงทำนองของสำนึกบางประการของคนทำหนังสือ ซึ่งหลากไหลผ่านกาลเวลา จากอดีตมาจนปัจจุบัน เป็นเพียงอิฐก้อนหนึ่งของการพยายามรวบรวมประวัติความเป็นมาของวัฒนธรรมหนังสือ โดยมีจุดพิจารณาหลักอยู่ที่บทบาทของการเป็น “ผู้พิมพ์” และไม่ใช่ผู้พิมพ์หนังสือทุกประเภท แต่เป็นผู้พิมพ์บางประเภทเท่านั้น โดยผู้พิมพ์ที่ผมให้ความสนใจเป็นพิเศษก็คือผู้พิมพ์ที่มีพฤติกรรมขัดแย้งกับยุคสมัย หรือความนิยมกระแสหลัก บุคคลต่างๆ ที่ผมเลือกสัมภาษณ์มาลงอยู่ในหนังสือเล่มนี้ก็ไม่ใช่ภาพแทน หรือตัวแทนของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง หากแต่เป็นบุคคลที่ผมเห็นว่าน่าจะอยู่ในชัยภูมิที่ทำให้มองเห็นบางสิ่งบางอย่างที่เป็นประเด็นสำคัญต่อเรื่องราวที่ผมกำลังติดตาม
หนังสือเล่มนี้หาได้มีเจตนาจะสถาปนาบุคคลคนใดคนหนึ่งขึ้นเป็นบุคคลสำคัญในวงการหนังสือ และแม้จะมุ่งหมายเช่นนั้นก็คงจะเป็นไปไม่ได้ เนื่องจากผมเป็นเพียงนักเขียนอิสระคนหนึ่งเท่านั้น ส่วนคุณูปการ อีกทั้งความยิ่งใหญ่หรือยิ่งน้อยของแต่ละท่านก็เป็นสิ่งที่ผู้คนซึ่งเกี่ยวข้องกับหนังสือย่อมประจักษ์ได้ด้วยตนเอง ผ่านการรับรู้บทบาทและผลงานของท่านเหล่านี้ และแน่นอนว่ายังมีบุคคลอีกเป็นจำนวนมาก ทั้งที่ล่วงลับไปแล้ว ทั้งที่เป็นคนทำหนังสือรุ่นพี่ คนทำหนังสือรุ่นเพื่อน และคนทำหนังสือรุ่นน้อง ที่ผมไม่มีโอกาสได้เอ่ยถึงในหนังสือเล่มนี้ หากแต่เป็นบุคคลที่ทรงคุณภาพ มีผลงานและประวัติการต่อสู้ในทางหนังสือที่ควรแก่การคารวะ
แหล่งข้อมูลต่างๆ นอกจากนิตยสารและเอกสารเก่าๆ รวมถึงหนังสือที่เอ่ยอ้างไว้ระหว่างเนื้อหาแล้ว มีหนังสือจำนวนหนึ่งที่ผมใคร่จะเอ่ยถึงไว้ ณ ที่นี้ เล่มแรกคือ สยามพิมพการ หนังสือประวัติการพิมพ์ไทยซึ่งจัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์มติชนเมื่อ กันยายน พ.ศ. 2549 หนังสือเล่มนี้เขียนขึ้นโดย “คณะทำงานประวัติการพิมพ์ในประเทศไทย” ซึ่งมี ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ เป็นหัวหน้าคณะทำงาน โดยมีคณะทำงานประกอบไปด้วย ปรามินทร์ เครือทอง, ประยุกต์ บุนนาค, นิภาพร รัชตพัฒนากุล, ณัฐพรรษ เตชะบรรณะปัญญา, สมิทธิ ถนอมศาสนะ, มรกต งามภักดี, อรวรรณ ทับสกุล, วิมล กิจวานิชขจร
เล่มต่อมาคือ บนเส้นทางหนังสือพิมพ์ ของ สมบูรณ์ วรพงษ์ หนังสือในโครงการของสำนักพิมพ์ดอกหญ้า ซึ่งมี อาจิณ จันทรัมพร อำนวยการโครงการ พิมพ์โดยสำนักพิมพ์ดอกหญ้าเมื่อปี 2538 แต่พิมพ์ครั้งแรกเมื่อปี 2527 โดยสำนักพิมพ์เพื่อนชีวิต สมบูรณ์ วรพงษ์ เป็นนักหนังสือพิมพ์อาวุโส อดีตบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ไทยรัฐช่วงก่อนเหตุการณ์ 6 ตุลา และถูกปลดออกหลังเหตุการณ์ 6 ตุลา ตามใบสั่งของรัฐ สมบูรณ์หรือที่ผู้คนในแวดวงเรียกกันว่า ‘ลุงสมบูรณ์’ เคยทำงานร่วมกับมาลัย ชูพินิจ และได้ทำงานในหนังสือพิมพ์เล่มสำคัญเล่มหนึ่งของบริษัท ไทยพณิชยการ ก็คือ พิมพ์ไทย ในช่วงปี 2496 ประสบการณ์และเรื่องราวที่ลุงสมบูรณ์เล่าไว้ในหนังสือเล่มนี้เป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการค้นคว้าของเด็กรุ่นหลังอย่างผม
อีกเล่มหนึ่ง แม้ไม่ได้เป็นหนังสือที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับเรื่องที่ค้นโดยตรงแต่กลับให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการวิเคราะห์ทำความเข้าใจเหตุการณ์อันเกี่ยวเนื่องกับความสัมพันธ์ระหว่างพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยและพรรคคอมมิวนิสต์จีน ก็คือ ถ้าจิตร ภูมิศักดิ์ ยังมีชีวิตอยู่ ของ วรศักดิ์ มหัทธโนบล จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์สามัญชน เมื่อปี 2550
ขอกล่าวขอบคุณบุคคลต่างๆ ที่สละเวลาให้กับการสอบถามและสัมภาษณ์ โดยเฉพาะท่านที่มีบทสัมภาษณ์อยู่ในเล่ม ขอบคุณเป็นพิเศษคือคุณสุชาติ สวัสดิ์ศรี ที่นอกจากจะสละเวลาให้สัมภาษณ์ตอบข้อซักถามมากกว่า 6 ชั่วโมงแล้ว ยังมอบเอกสารและหนังสือจำนวนหนึ่งที่ต้องใช้ในการค้นคว้า คุณภิญโญ ไตรสุริยธรรมา บรรณาธิการสำนักพิมพ์โอเพ่นบุ๊คส์ที่ให้ความสนใจจัดพิมพ์ รวมทั้งให้กำลังใจและข้อเสนอแนะผู้เขียนในระหว่างทำงาน
ผมเป็นนักเขียนอิสระ การทำงานหนังสือเล่มนี้ก็เป็นการทำงานอย่างนักหนังสือพิมพ์เถื่อน ไม่ถือระเบียบพิธีกรรมทางวิชาการใดๆ สิ่งที่ควรอ้างก็อ้างไว้แล้วโดยวิธีที่คิดว่าสะดวกแก่ผู้อ่านที่สุด หากว่าการไม่ถือพิธีกรรมทางวิชาการดังกล่าวจะทำให้ท่านใดขัดข้อง ก็ขออภัยด้วย แต่เนื่องจากผู้เขียนไม่ได้เป็นนักวิชาการ และไม่คิดจะเป็นหรือหวังเลื่อนฐานะทางวิชาการใดๆ จากการเขียนหนังสือเล่มนี้ และเชื่อว่าโดยธรรมเนียมมารยาทการอ้างถึงแหล่งข้อมูลที่ปฏิบัติกันมาในแวดวงหนังสือก็เพียงพอแล้วหากปฏิบัติตามโดยเคร่งครัด จึงเรียนไว้ด้วยความนับถือ
วาด รวี
มิถุนายน 2551
คลองหลวงแพ่ง
