นก คน ฝน ไฟ
ชื่อหนังสือ: นก คน ฝน ไฟ
ผู้เขียน: ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ
พิมพ์ครั้งแรก: กรกฎาคม 2551
ราคา: 155 บาท
“ซลามะ ยูปอ” (เสมือนคำนำ)
‘ซลามะ ยูปอ’ ในภาษามลายูถิ่น หรือที่เรียกกันว่าภาษายาวี ซึ่งคนในแถบชายแดนใต้ใช้สื่อสารกัน มีความหมายว่า ‘ยินดีที่ได้พบกัน’
ผมใช้ประโยคนี้บอกลาอาแซ มาเสะ ชาวหมู่บ้านตาเปาะ
บอกเพื่อให้เขารู้ว่า ผมยินดีเพียงใดที่ได้มีโอกาสเป็นเพื่อนกับเขา
กลางเดือนมกราคม พ.ศ. 2550
หมู่บ้านตาเปาะ ตำบลสุวารี จังหวัดนราธิวาส
บริเวณหน้าบ้านทรงชั้นเดียวของอาแซ มาเสะ มีมอเตอร์ไซค์จอดอยู่หลายคัน และคนเดินขวักไขว่ จากที่เราจอดรถไว้หน้ามัสยิดและโรงเรียนตาดีกา หรือโรงเรียนเด็กเล็กๆ ต้องเดินไปตามถนนปูนแคบๆ อีกราวๆ 50 เมตรจึงถึงบ้านอาแซ
“บาบอต้องตกใจแน่ๆ ไม่มีใครรู้ว่ากอแซจะมา” อูมาหัวเราะคิกคัก
พวกเราเรียกอาแซว่าบาบอ อันหมายถึงครู ผมจากหมู่บ้านนี้ไปแล้วกว่า 3 เดือน ผืนป่าที่กำลังทำงานอยู่ห่างจากที่นี่ไปนับพันกิโลเมตร
“วันนี้บาบอมีกินเหนียว ยาวารีแต่งงาน แต่บาบอไม่ได้บอกคนมาก ไม่อยากให้ยุ่งยาก” อูมาบอกเพิ่มเติม
ยาวารี ลูกสาววัย 17 ของอาแซคุ้นเคยกับเราดี สำหรับที่นี่ การแต่งงานตั้งแต่อายุน้อยๆ ไม่ใช่เรื่องผิดปกติ
อาแซมีสีหน้าประหลาดใจจริงๆ เมื่อเห็นหน้าผม
“อ้าว! กอแซมาอย่างไร”
“ไม่ยอมบอกเลยนะครับว่าวันนี้มีกินเหนียว” ผมต่อว่า
“ไม่เป็นไรหรอก เรามีลูกหลายคน เอาไว้บอกตอนอีกคนแต่งก็ได้” อาแซหัวเราะ ท่าทางมีความสุขที่ลูกได้มีครอบครัว
ลูกผู้ชายคนโตของเขาไปทำงานในมาเลเซีย ขณะที่ลูกคนสุดท้องอายุเพิ่งได้หนึ่งขวบ
ในช่วงเวลานอกฤดู เหล่านกเงือกยังไม่เข้าโพรง อาแซใช้ทักษะความเป็นช่างรับงานสร้างบ้าน
คนทยอยกันมา สำรับกับข้าวซึ่งมีกับข้าว 3 อย่างถูกยกมาตลอดเวลา
เสียงพูดคุยสลับเสียงหัวเราะ ผมจับใจความได้บ้างเล็กน้อย แต่เมื่อต้องการให้ผมหัวเราะร่วมไปด้วย การพูดคุยก็จะใช้เป็นภาษาไทย
เรื่องราวในช่วงเวลาที่ผ่านมา ถึงแม้ว่าบางเรื่องไม่สนุกนักขณะพบกับเหตุการณ์นั้นๆ แต่ครั้นเวลาผ่านพ้น การนำกลับมาพูดถึงก็เป็นเรื่องสนุกได้
เราพูดคุยกันถึงเรื่อง ‘เมื่อวาน’
เพราะรู้ว่า ‘วันพรุ่งนี้’ ของเรามันยังมาไม่ถึง
“บูดพูดไม่ออก ไม่รู้จะพูดอะไร” มัสบูดนั่งขัดสมาธิบนเสื่อกลางบ้าน ผมมาแวะบอกลา
สำหรับมัสบูดกับผม เรามีสถานภาพไม่ต่างจาก ‘แบ’ (พี่ชาย) และอาเด๊ะ (น้องชาย)
มัสบูดเข้าร่วมเป็นอาสาสมัครป้องกันหมู่บ้าน มีหน้าที่เข้าเวรดูแลหมู่บ้านเกือบทุกคืน
กลางปีที่แล้ว รถยนต์ที่เขาโดยสารไปด้วยโดนระเบิด
จากที่พูดน้อยอยู่แล้ว มัสบูดเงียบลงอีก ผมมองหน้าเขา หลายปีแล้วที่เด็กผู้ชายคนหนึ่งเติบโตและเลือกจะเดินไปตามหนทางที่ตนเลือก แม้ว่าจะเกิดมาอยู่ในสภาพแวดล้อมอีกแบบหนึ่ง
จากเด็กชายแข็งแรงลากไม้ซึ่งแปรรูปแล้วลงจากภูเขาเป็นอาชีพ
ถึงวันนี้ มัสบูด หะแว คือชายหนุ่มผู้จริงจัง เขาคือสมาชิกของโครงการนกเงือกผู้เข้มแข็ง รวมทั้งเป็นผู้อาสาป้องกันภัยท่ามกลางความไม่สงบ
“จำตอนที่เราจับปลาดุกตัวผอมๆ หัวโตๆ กินได้ไหม เสบียงหมด บูดต้องไปตกปลา และได้ปลาดุกมาตัวเดียว”
ผมจำปลาดุกย่างตัวนั้นได้ มัสบูดใช้เวลาเกือบทั้งคืนในการตกปลา
หน้าบ้านหลังใหญ่ของพ่อ มัสบูดปลูกบ้านหลังเล็กๆ ของเขาไว้
“บูดกำลังจะปลูกบ้านใหม่ หลังนี้มันผุแล้ว”
“เตรียมจะแต่งงานสิท่า” ผมถาม
มัสบูดพยักหน้ายิ้มอายๆ
“เสียดายเงาะยังไม่ออก” เงาะต้นข้างบ้านคือที่ที่เราเก็บกินอย่างกระหายเวลาลงจากภูเขาด้วยความเหน็ดเหนื่อย
ท้องฟ้าครึ้มด้วยเมฆฝน
“เย็นแล้ว กอแซไปเถอะ ขับรถกลางคืนอันตราย” มัสบูดพูดเสียงเบา
“ไปละ” ผมลุกขึ้นบอกลาสั้นๆ
“ตรีมอกาเซะ” ผมขอบคุณมัสบูด ขอบคุณที่พวกเขาทำให้ผมรู้สึกว่า ถึงแม้วันพรุ่งนี้จะยังมาไม่ถึง
แต่วันวานก็ไม่ใช่วันเวลาอันไร้ค่าแต่อย่างไร
ผมจอดรถไว้ตรงลานกว้างใต้ต้นหูกวาง ด้านหนึ่งคือมัสยิดประจำหมู่บ้าน และอีกฝั่งคือโรงเรียนเด็กเล็กๆ หรือโรงเรียนตาดีกา
อาแซ มาเสะ เดินมาส่ง เขายืนอยู่ข้างๆ รถ
“ถ้าลูกอีกคนแต่งงานจะบอก” เขาพูดยิ้มๆ
ร่วม 2 ปีกับวันเวลาบนภูเขา ระหว่าง ‘บาบอ’ กับลูกศิษย์จึงไม่มีเสียงหัวเราะอีกแล้ว ในบรรยากาศของการจากลา
สายฝนเริ่มโปรย เดือนมกราคม สายฝนจริงจังครอบคลุมเทือกเขาบูโด
“ซลามะ ยูปอ” ผมบอกอาแซ
“ซามอ ซามอ” อาแซตอบ
สำหรับบางคนอาจถูกกำหนดมาให้เคลื่อนย้ายอยู่เสมอ
เมื่อวันเวลาล่วงพ้น และพรุ่งนี้ยังมาไม่ถึง
เรื่องราวในวันนี้จึงสำคัญ
เพราะมันจะทำให้ ‘เมื่อวาน’ มีความหมาย
ผมใช้คำว่า ยินดีที่ได้พบกัน ในการบอกลาอาแซ
เขาตอบผมว่า “ซามอ ซามอ” อันหมายถึง “เช่นเดียวกัน”
วันนี้ผมทำงานอยู่อีกผืนป่าหนึ่ง ห่างไกลออกไปนับพันกิโลเมตร
แต่ผมมี ‘เพื่อน’ อยู่ที่นั่น ที่เทือกเขาบูโด
ปริญญากร วรวรรณ
