ผมนี่เหมือน “มนุษย์น้ำตาล” ไม่ใช่หวานนะครับ แต่หมายถึงว่าเจอน้ำ-เจอฝนเข้าหน่อยเป็นละลาย เสียรูปแต่ไม่เสียรสหรอกนะครับ เหมือนน้ำตาลกับน้ำเชื่อม หวานเหมือนกัน ต่างกันแต่รูปลักษณ์!

ฟังการพยากรณ์อากาศเจ้าโน้นบ้าง เจ้านี้บ้าง เอามาเขย่ารวมกันก็พอสรุปได้ว่า ปีนี้พระโคกินข้าว-กินน้ำ คงไม่เพียงน้ำท่า ข้าวปลาอาหารสมบูรณ์ดีเท่านั้น

กลัวน้ำจะมิดหลังคาสมบูรณ์เอาด้วยน่ะซี!

ตอนนี้เลิกพูดเรื่อง “ขุดอุโมงค์” ผันน้ำโขงเข้าอีสานกันชั่วคราว เอาไว้หน้าแล้ง ปีนี้ ลานิญา-น้ำมาก ปีหน้า เอลนิโญ-แล้งมาก ค่อยหยิบความฝันขึ้นมาปัดฝุ่นกันใหม่

ก็พวกเราไม่ชอบฝังจำในเรื่องที่ควรจำ แต่ชอบฝังแค้นในเรื่องไม่ควรแค้นมิใช่หรือ “นโยบายขายฝัน” จึงเป็นสินค้า ผูกขาด-ขายดี ของนักการเมืองมาตลอด

จริงๆ แล้วคนไทยน่ะ..ไม่ชอบฝันหรอก แต่ชอบหวยที่ฝัน!

เพราะอย่างนี้แหละ ผมจึงกลัวเหตุการณ์ “ไม่คิด-ไม่ฝัน” ในช่วง ๓-๔ เดือน นับจากกลางพฤษภา ไปจนถึงปลายกันยา จะเกิด อย่างเรื่องพายุ-ฝนตก-น้ำท่วม-แผ่นดินไหว-ภูเขาไฟระเบิด ล้วนเป็นเรื่องพวกเราคนไทยไม่ค่อยจะคิด-จะฝันถึงซักเท่าไหร่

พูดถึงภัย-ความตื่นเต้นร้ายแรง คนไทยมักจ้องไปแต่เรื่อง “ปฏิวัติ” ลูกเดียว ก็ไม่รู้เป็นไง ทั้งที่ความจริง “ภัย” ที่เกิดขึ้นได้ง่ายกว่าปฏิวัติ มันมีตั้งหลายอย่าง!

ทำความรู้จักชื่อเสียง-เรียงนามกับสิ่งที่จะนำภัยมาให้มนุษย์ นอกเหนือจาก “ภัยเพ้อเจ้อ” เรื่องปฏิวัติ กันซักหน่อยดีไหม อาจเป็นบ้านเมืองเราด้วยก็ได้ที่เจอ

ผมไม่รู้อะไรเองหรอกครับ เขาอี-เมล์มากันเป็นทอดๆ เห็นเข้าท่า เข้ากับกาลเทศะทำนอง “รู้ไว้ใช่ว่าใส่บ่าแบกหาม” ก็เอามาบอก เผื่อเด็กเล็กมาถามการบ้าน จะได้ไม่เสียฟอร์ม

เรื่อง “พายุ” น่ะครับ เขาบอกว่าพายุแบ่งเป็นประเภทใหญ่ๆ ได้ ๓ ประเภท คือ

พายุฝนฟ้าคะนอง มีลักษณะเป็นลมพัดย้อนไปมา หรือพัดเคลื่อนตัวไปในทิศทางเดียวกัน อาจเกิดจากพายุที่อ่อนตัว และลดความรุนแรงของลมลง หรือเกิดจากหย่อมความกดอากาศต่ำ ร่องความกดอากาศต่ำอาจไม่มีทิศทางที่แน่นอน

หากสภาพการณ์แวดล้อมต่างๆ ของการเกิดฝนเหมาะสม ก็จะเกิดฝนตก มีลมพัด

พายุหมุนเขตร้อนต่างๆ เช่น เฮอริเคน ไต้ฝุ่น และไซโคลน ซึ่งล้วนเป็นพายุหมุนขนาดใหญ่เช่นเดียวกัน และจะเกิดขึ้นหรือเริ่มต้นก่อตัวในทะเล หากเกิดเหนือเส้นศูนย์สูตร จะหมุนตามเข็มนาฬิกา โดยมีชื่อต่างกันตามสถานที่เกิด ดังนี้

พายุเฮอริเคน (hurricane) เป็นชื่อเรียกพายุหมุน ที่เกิดบริเวณทิศตะวันตกของมหาสมุทรแอตแลนติก เช่น บริเวณฟลอริดา สหรัฐอเมริกา อ่าวเม็กซิโก ทะเลแคริบเบียน เป็นต้น รวมทั้งมหาสมุทรแปซิฟิกบริเวณชายฝั่งประเทศเม็กซิโก

พายุไต้ฝุ่น (typhoon) เป็นชื่อพายุหมุนที่เกิดทางทิศตะวันตกของมหาสมุทรแปซิฟิกเหนือ เช่น บริเวณทะเลจีนใต้ อ่าวไทย อ่าวตังเกี๋ย ประเทศญี่ปุ่น

พายุไซโคลน (cyclone) เป็นชื่อพายุหมุนที่เกิดในมหาสมุทรอินเดียเหนือ เช่น บริเวณอ่าวเบงกอล ทะเลอาหรับ (อย่างพม่านี่ก็ถูกไซโคลน เขาตั้งชื่อ “นาร์กีส” ตามชื่อนางเอกหนังอินเดียสุดสวย ใครที่เคยดูภาพยนต์เรื่อง “ธรณีกรรแสง” หนังดังแห่งศตวรรษที่ฉายโรงหนังแคปปิตอล ย่านเยาวราช เมื่อ ๒๐-๓๐ ปีที่แล้วคงจำได้)

แต่ถ้าพายุนี้เกิดบริเวณทะเลติมอร์และทิศตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศออสเตรเลีย จะเรียกว่าพายุวิลลี-วิลลี (willy-willy)

พายุโซนร้อน (tropical storm) เกิดขึ้นเมื่อพายุเขตร้อนขนาดใหญ่อ่อนกำลังลงขณะเคลื่อนตัวในทะเล และความเร็วที่จุดศูนย์กลางลดลงเมื่อเคลื่อนเข้าหาฝั่ง

พายุดีเปรสชัน (depression) เกิดขึ้นเมื่อความเร็วลดลงจากพายุโซนร้อน ซึ่งก่อให้เกิดพายุฝนฟ้าคะนองธรรมดา หรือฝนตกหนัก

พายุทอร์นาโด (tornado) เป็นชื่อเรียกพายุหมุนที่เกิดในทวีปอเมริกา มีขนาดเนื้อที่เล็ก หรือเส้นผ่าศูนย์กลางน้อย แต่หมุนด้วยความเร็วสูง หรือความเร็วที่จุดศูนย์กลางสูงมากกว่าพายุหมุนอื่นๆ ก่อความเสียหายได้รุนแรงในบริเวณที่พัดผ่าน

เกิดได้ทั้งบนบก และในทะเล หากเกิดในทะเลเรียกว่า “นาคเล่นน้ำ” (water spout)

บางครั้งอาจเกิดจากกลุ่มเมฆบนท้องฟ้า แต่หมุนตัวยื่นลงมาจากท้องฟ้าไม่ถึงพื้นดิน มีรูปร่างเหมือนงวงช้าง จึงเรียกกันว่า “ลมงวง” (แต่เรามักเรียกกันว่า “พายุงวงช้าง”)

ลมสลาตัน เป็นชื่อภาษาไทย ใช้เรียกลมแรงเหมือนพายุช่วงปลายฤดูฝน ที่พัดจากทิศตะวันตกเฉียงใต้ ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

นอกจากนี้ ยังใช้เรียกพายุทั่วไปที่มีความรุนแรงทุกชนิด รวมทั้งพายุต่างๆ ข้างต้นที่มีความรุนแรงดังกล่าว

ครับ..ก็เท่านี้แหละ เก็บไว้เป็นคู่มือฟังข่าวกรมอุตุนิยมวิทยาก็สนุกดีเหมือนกัน เวลาเขาแถลงจะได้รู้ว่าอะไรมา ไต้ฝุ่น ไซโคลน โซนร้อน ดีเปรสชัน หรือว่าทอร์นาโด

พายุแต่ละลูกก็สุดแต่จะตั้งชื่อเวียนกันไปแต่ละประเทศนะครับ อย่างนาร์กีส ก็อินเดียตั้ง ต่อจากนี้ก็จะถึงคิว “รามสูร” ที่ไทยตั้งไว้ พี่จะมา-จะไปเบาๆ หน่อยก็แล้วกัน

ปีนี้-ถือว่าพายุฝนบนฟ้ามาเร็วกว่าปกติ ถ้าจำได้จะเห็นว่าฝนมาตั้งแต่ปลายมกรา-ต้นกุมภาโน่น การที่ฝนมาเร็วก็สร้างปรากฏการณ์ “ดี” ในรอบ ๑๐๐ ปีให้กับไทยอีกอย่างหนึ่ง

น้อยคนที่จะทราบนะครับ ผมก็ไม่เคยทราบมาก่อน เขาเพิ่งมาเล่าให้ฟังจึงทราบ!

เขาบอกว่าเมืองไทยมีนาอยู่ ๒ ประเภท คือ นาข้าว กับนาเกลือ และก็เหมือนถูกธรรมชาติสาปไว้ว่า

ปีไหนข้าวแพง-เกลือจะถูก แต่ปีไหนข้าวถูก-เกลือจะแพง!?

เป็นอย่างนี้มาเป็นร้อยปีแล้ว คือจากรุ่น ปู่ ย่า ตา ยาย เรื่อยมาจนถึงรุ่นเขา อายุขาดอีกไม่กี่ปี่จะครบศตวรรษ

ก็เห็นราคาข้าวกับราคาเกลือ “สวนทาง” กันอย่างนี้ตลอด!

ไม่ใช่เรื่องแปลกประหลาดอะไรหรอก เหตุผลง่ายๆ อย่างเดียวคือ นาเกลือชอบแดด ฉะนั้น เขาจะทำนาเกลือกันตอนหน้าแล้ง ตั้งแต่มกราไปจนถึงเมษา-พฤษภา ฝนมาก็จบเทศกาลนาเกลือ

ส่วนนาข้าวชอบฝน จะเริ่มต้นไถ หว่าน ปัก ดำ นับแต่ขึ้นเดือน ๖ คือราวๆ เดือนพฤษภาเป็นต้นไป นับง่ายๆ ถึงวันพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญเมื่อไหร่

ก็วันนั้นแหละ เข้าหน้าฝน เริ่มทำนาปีกันได้แล้ว!

แต่เดี๋ยวนี้เราทำนากันทั้งปี เพราะระบบชลประทานดี ปีหนึ่งทำกันตั้ง ๓-๔ หน ยิ่งปีนี้ “ข้าวเป็นทองคำ” ชาวนาปักดำแล้วแทบจะไปกกให้ออกรวงวันต่อวันเลยทีเดียว เรียกว่าพึ่งพาฝนน้อยลง

ปีนี้ ทั้งข้าว ทั้งเกลือ “แพง” พร้อมกันครับ เป็นปรากฏการณ์ในรอบ ๑๐๐ ปีอย่างว่านั่นแหละ!

เกลือแพงเพราะ “ฝนตก” ตอนต้นปี ชาวนาเกลือย่านสมุทรสาคร-สมุทรสงคราม เลยทำเกลือได้น้อย เพราะฝนหน้าแล้งทำให้น้ำทะเลที่กักเก็บผลิตเป็นเกลือลดความเข้มข้น

ปั้นน้ำเลยไม่ค่อยเป็นตัว..ว่างั้นเถอะ!

เจ้าของนาเกลือที่รักใคร่นับถือกันย่านมหาชัยเล่าให้ฟังว่า ก่อนๆ ขายเกลือได้เกวียนละ ๘๐๐ บาท แต่ปีนี้เกลือแพงแข่งกับข้าว จาก ๘๐๐-๑,๒๐๐ ขึ้นไปถึง ๒,๕๐๐ บาท/เกวียน!

เขายังไม่ขายกันนะครับ กูรูทางเกลือคะเนความเค็มตลาดโดยไม่ต้องพึ่งปัญญาเจ้าสำนักกระทรวงพาณิชย์ว่า ราคาต้องไปถึงเกวียนละ ๓,๐๐๐ บาทแน่ๆ ตอนนั้นค่อยขาย

เขายังบอกด้วยว่า ยุครัฐบาลทักษิณประกาศห้ามใช้เกลือทะเลผลิตยา ให้ไปใช้เกลือสินเธาว์ทางอีสานแทน คนนาเกลือเลย “ตัวจืด” ไปตามๆ กัน เพราะเกลือไม่มีราคา

ตอนนี้ให้ใช้ได้แล้ว ทั้งอุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมเคมี อุตสาหกรรมยา ยิ่งอาคารใหม่ๆ บ้ากระจกกันดีนัก เกลือยิ่งเป็นที่ต้องการมากขึ้น เพราะกระจกขาดเกลือได้ซะที่ไหนล่ะ!

อุ๊ย..ดีใจจัง ที่วันนี้คุยกับท่านโดยไม่มีเรื่องการเมืองเข้ามาปนให้เสียราคาตลาด มีโอกาสก็คุยร้อยรสสารพัดเรื่องอย่างนี้ซะให้หนำใจ เพราะไม่แน่ใจว่า นับจากวันจันทร์ที่ ๑๙ พฤษภา ไปแล้ว จะมีช่องว่างให้คุยเรื่อยเปื่อยกันอย่างนี้ได้ซักเท่าไหร่ ถึงสภาฯ จะปิดสมัยประชุมไปแล้วแต่วานก็เถอะ.

ตีพิมพ์ครั้งแรก: หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์ ฉบับวันที่ 16 พฤษภาคม 2551

พิมพ์บทความ