แม้ชัยชนะของ Hillary Clinton ที่เพนซิลเวเนียจะไม่มากพอที่จะลดช่องว่างของคะแนนเสียง Delegates ที่เธอเป็นฝ่ายไล่ตามหลังได้อย่างมีนัยสำคัญก็ตาม แต่กลับส่งผลสะเทือนต่อ Barack Obama มากกว่าที่คาดคิด เพราะสื่อมวลชนต่างหันมาตั้งคำถามถึงความสามารถในการเป็นผู้ชนะศึกชิงทำเนียบขาวของ Obama กันอย่างจริงจัง

หรือว่า Obama ผ่านจุดสูงสุด ลงมาอยู่ในช่วงขาลงเสียแล้ว?

ประเด็นแรกคือ Obama ต่อยเก็บคะแนนเก่ง แต่ปิดเกมไม่ได้สักที ชนะน็อคไม่เป็น ทั้งที่ช่วงหลังถือไพ่เหนือกว่า Clinton ทั้งจำนวน Delegates ที่มากกว่า ชัยชนะมากรัฐกว่า ได้คะแนนเสียงรวมทั้งประเทศมากกว่า และได้รับเงินบริจาคเพื่อหาเสียงมากกว่า แต่เมื่อถึงศึกชี้ชะตา ‘เป็น-ตาย’ Clinton ก็ฟื้นกลับมาได้ทุกที และชนะในศึกสำคัญในจังหวะสำคัญทุกครั้งไป

ประเด็นที่สองคือ Obama มักพ่ายแพ้ Clinton ในมลรัฐขนาดใหญ่ และมลรัฐที่เรียกว่า ‘Swing State’ หรือ มลรัฐที่ไม่ได้ภักดีกับพรรคใดเป็นพิเศษ ผู้สมัครจากทั้งสองพรรคต่างก็มีความหวังที่จะลุ้นคว้าชัยในมลรัฐเหล่านี้ได้ ยิ่งเมื่อคาดกันว่าผลการเลือกตั้งประธานาธิบดีปี 2008 จะตัดสินกันที่ผลการเลือกตั้งใน Swing State ชัยชนะใน Swing State ในการเลือกตั้งขั้นต้นจึงมีความสำคัญมาก เพราะเป็นสัญญาณเบื้องต้นที่ประชาชนในมลรัฐเหล่านั้นส่งให้เห็นว่าเขาอยากได้ใครเป็นตัวแทน

หากเรายึดผลการเลือกตั้งประธานาธิบดีเมื่อปี 2000 และ 2004 เป็นหลัก สามารถจัดแบ่งมลรัฐที่ยังไม่ใช่ ‘ของตาย’ ออกเป็น 5 กลุ่ม (ตัวเลขในวงเล็บท้ายชื่อมลรัฐคือจำนวน Electoral College (EC) ของมลรัฐนั้นในการเลือกตั้งปี 2008) ได้แก่

1. กลุ่ม ‘สุดสูสี’ คือ มลรัฐที่ผู้คว้าชัยเฉือนชนะคู่แข่งได้ด้วยคะแนนเสียงต่ำกว่า 5% ของผู้ใช้สิทธิ์ทั้งหมด ในการเลือกตั้งทั้งปี 2004 และ 2000

มลรัฐเหล่านี้ได้แก่ ไอโอวา (7 เสียง) มินนิโซตา (10 เสียง) เนวาดา (5 เสียง) นิวแฮมป์เชียร์ (4 เสียง) นิวเม็กซิโก (5 เสียง) โอไฮโอ (20 เสียง) ออริกอน (7 เสียง) เพนซิลเวเนีย (21 เสียง) และวิสคอนซิน (10 เสียง) EC รวมทั้งสิ้น 89 เสียง

ในกลุ่มนี้ Obama ชนะการเลือกตั้งขั้นต้นที่ไอโอวา มินนิโซตา วิสคอนซิน รวม 27 เสียง ขณะที่ Clinton เอาชนะได้ที่เนวาดา นิวแฮมป์เชียร์ นิวเม็กซิโก โอไฮโอ เพนซิลเวเนีย รวม 55 เสียง ส่วนออริกอนจะเลือกตั้งกันในวันที่20 พฤษภาคม

2. กลุ่ม ‘สูสีมาก’ คือ มลรัฐที่ผู้คว้าชัยเฉือนชนะคู่แข่งได้ด้วยคะแนนเสียงต่ำกว่า 5% ในการเลือกตั้งปี 2004 และด้วยคะแนนเสียงระหว่าง 5-10% ในการเลือกตั้งปี 2000

มลรัฐเหล่านี้ได้แก่ โคโลราโด (9 เสียง) มิชิแกน (17 เสียง) EC รวมทั้งสิ้น 26 เสียง

ในกลุ่มนี้ Obama ชนะการเลือกตั้งขั้นต้นที่โคโลราโด ขณะที่ Clinton ชนะที่มิชิแกน แต่การเลือกตั้งขั้นต้นที่มิชิแกนไม่ใช่การเลือกตั้งที่สมบูรณ์เพราะถูกพรรค Democrat ประกาศแบน เนื่องจาก มลรัฐเลื่อนวันเลือกตั้งให้เร็วขึ้นโดยที่พรรคไม่เห็นชอบ และ Clinton มีชื่ออยู่บนบัตรเลือกตั้งเพียงคนเดียวเท่านั้น

3. กลุ่ม ‘สูสี’ คือ มลรัฐที่ผู้คว้าชัยเอาชนะคู่แข่งด้วยคะแนนเสียงระหว่าง 5-10% ในการเลือกตั้งปี 2004 และเฉือนชนะคู่แข่งด้วยคะแนนเสียงต่ำกว่า 5% ในการเลือกตั้งปี 2000

มลรัฐเหล่านี้ได้แก่ มลรัฐฟลอริดา (27 เสียง) มิสซูรี (11 เสียง) EC รวมทั้งสิ้น 38 เสียง

ในกลุ่มนี้ Obama ชนะการเลือกตั้งขั้นต้นที่ มิสซูรี ขณะที่ Clinton ชนะที่ฟลอริดา ซึ่งที่ฟลอริดามีปัญหาเดียวกับมิชิแกน

4. กลุ่ม ‘ค่อนข้างสูสี’ คือมลรัฐที่ผู้คว้าชัยเอาชนะคู่แข่งด้วยคะแนนเสียงระหว่าง 5-10% ในการเลือกตั้งทั้งปี 2004 และ 2000

มลรัฐเหล่านี้ได้แก่ มลรัฐอาร์คันซอ (6 เสียง) เมน (4 เสียง) เวอร์จิเนีย (13 เสียง) วอชิงตัน (11 เสียง) รวม 34 เสียง

ในกลุ่มนี้ Obama ชนะการเลือกตั้งขั้นต้นที่ เมน เวอร์จิเนีย วอชิงตัน รวม 28 เสียง ขณะที่ Clinton ชนะที่ อาร์คันซอ ซึ่งมี 6 เสียง

5. กลุ่ม ‘พอมีหวัง’ คือมลรัฐที่ในการเลือกตั้งครั้งใดครั้งหนึ่งใน 2 ครั้งที่ผ่านมา ผู้คว้าชัยเอาชนะคู่แข่งด้วยคะแนนเสียงระหว่าง 5-10% ส่วนอีกครั้งที่เหลือเป็นชัยชนะด้วยคะแนนเสียงมากเกิน 10%

มลรัฐเหล่านี้ได้แก่ แอริโซนา (10 เสียง) แคลิฟอร์เนีย (55 เสียง) เดลาแวร์ (3 เสียง) ฮาวาย (4 เสียง) ลุยเซียนา (9 เสียง) นิวเจอร์ซีย์ (15 เสียง) เวสต์เวอร์จิเนีย (5 เสียง) รวม 101 เสียง

ในกลุ่มนี้ Obama ชนะการเลือกตั้งขั้นต้นที่ เดลาแวร์ ฮาวาย ลุยเซียนา รวม 16 เสียง ขณะที่ Clinton ชนะที่ แอริโซนา แคลิฟอร์เนีย นิวเจอร์ซีย์ รวม 80 เสียง ส่วนเวสต์เวอร์จิเนียจะเลือกตั้งวันที่ 13 พฤษภาคม

จากข้อมูลจะเห็นว่า Clinton ทำได้ดีกว่า Obama หลายช่วงตัวใน Swing State โดยเอาชนะไปได้ในแทบทุกกลุ่ม รวมถึงกลุ่มที่สูสีที่สุด (กลุ่ม 1) และเก็บชัยชนะใน Swing State ที่มีจำนวน EC สูงสุดได้หมด ตั้งแต่ แคลิฟอร์เนีย ฟลอริดา เพนซิลเวเนีย โอไฮโอ และมิชิแกน ถึงแม้ว่าจะตัดฟลอริดาและมิชิแกนออกไป แต่ชัยชนะในมลรัฐที่เหลืออยู่ก็มีค่ามหาศาลสำหรับศึกใหญ่ปลายปี ยิ่งปัญหาเศรษฐกิจกลายเป็นประเด็นหลักที่สำคัญที่สุดในการเลือกตั้งครั้งนี้ โอกาสที่พรรค Democrat จะเอาชนะในมลรัฐเพนซิลเวเนีย โอไฮโอ (และมิชิแกน) ก็ยิ่งสูงขึ้นมาก ขณะเดียวกัน พรรค Democrat ก็ต้องพยายามรักษาฐานเสียงหลักที่แคลิฟอร์เนียเอาไว้ให้ได้ ถ้าถูกแย่งชิงไป จะตกเป็นรองอย่างมาก

หากเราพิจารณาเฉพาะศึกระหว่าง Obama และ Clinton ใน Swing State โดยสมมติให้ผู้ชนะในแต่ละมลรัฐได้ EC ของมลรัฐนั้นไปทั้งหมดเหมือนดังศึกเลือกตั้งใหญ่ปลายปี ผลการแข่งขันจะเป็นดังนี้ ถ้าไม่นับรวมมิชิแกนและฟลอริดา Clinton จะเก็บ EC ได้ 141 เสียง ต่อ Obama 91 เสียง แต่หากนับรวมมิชิแกนและฟลอริดาด้วย คะแนนเสียงของ Clinton จะพุ่งไปถึง 185 เสียง ต่อ Obama 91 เสียง

ชัยชนะอย่างต่อเนื่องของ Clinton ในมลรัฐขนาดใหญ่และใน Swing State ที่สำคัญ มี EC สูง ดูจะเป็นความชอบธรรมเดียวที่หลงเหลืออยู่ของเธอในการได้รับคัดเลือกให้เป็นตัวแทนพรรค ด้วยสามารถอ้างได้ว่า ตัวเธอมีโอกาสปักธง Democrat ใน Swing State ได้สำเร็จมากกว่า Obama ซึ่งหากทำได้จริง โอกาสที่พรรค Democrat จะยึดทำเนียบขาวกลับคืนมา ก็มากขึ้น

นิตยสารTime ฉบับวันที่ 28 เมษายน แสดงข้อมูลที่น่าสนใจว่า ในมลรัฐที่ผลการเลือกตั้ง ระหว่างสองพรรคในปี 2004 แพ้ชนะกันสูสีที่สุด 10 อันดับแรก มีถึง 9 มลรัฐ ที่มีกลุ่มแรงงานผิวขาว (white working-class voter) ซึ่งมีการศึกษาต่ำกว่าระดับมหาวิทยาลัยและรายได้ต่ำ มีจำนวนเกิน 50% ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด

ด้านล่างนี้แสดงข้อมูลของมลรัฐทั้ง 10 แห่ง เรียงตามลำดับผลแพ้ชนะที่สูสีที่สุด (ชนะด้วยคะแนนน้อยที่สุด) โดยข้อมูลในวงเล็บมีความหมายดังนี้ (x, y, z) = (พรรคที่ชนะ, สัดส่วนของคะแนนที่ชนะเทียบกับคะแนนทั้งหมด, สัดส่วนของแรงงานผิวขาวต่อผู้ใช้สิทธิ์ทั้งหมด)

วิสคอนซิน (Democrat, 0.4%, 64%) ไอโอวา (Republican, 0.9%, 70%) นิวเม็กซิโก (Republican, 1.1%, 34%) นิวแฮมป์เชียร์ (Democrat, 1.4%, 60%) เพนซิลเวเนีย (Democrat, 2.3%, 56%) โอไฮโอ (Republican, 2.5%, 60%) เนวาดา (Republican, 2.6%, 56%) มิชิแกน (Democrat, 3.4%, 59%) มินนิโซตา (Democrat, 3.5%, 58%) และ ออริกอน (Democrat, 3.9%, 64%)

ตัวเลขเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า นอกเหนือจาก Swing State จะเป็นสนามชี้ขาดว่าใครจะได้เป็นประธานาธิบดี ผลการเลือกตั้งในระดับ Swing State มีโอกาสถูกชี้ขาดโดยกลุ่มแรงงานผิวขาวดังกล่าว ซึ่งมีจำนวนเกินครึ่งของผู้ใช้สิทธิ์เลือกตั้งใน Swing State ซึ่งในกลุ่มคนเหล่านี้ Clinton มีคะแนนนิยมมากกว่า Obama มากทีเดียว และเป็นกลุ่มที่อยู่เบื้องหลังชัยชนะของเธอในเพนซิลเวเนียและโอไฮโอ

ม้าตีนกลางอย่าง Obama อาจจะพลาดท่าให้กับม้าตีนต้นซึ่งกลับชาติมาเกิดใหม่เป็นม้าตีนปลาย อย่าง Clinton ได้ หากไม่สามารถเข้าถึงและแย่งชิงกลุ่มแรงงานผิวขาวให้มาสนับสนุนตนมากขึ้นได้ หากทำไม่สำเร็จ Obama อาจต้องทำใจรับ ‘ความขมขื่น’ ไว้ล่วงหน้า ถ้าไม่พลาดในศึกนี้ ก็อาจส่งผลในศึกหน้าเดือนพฤศจิกายน

เพราะการต่อสู้แย่งชิงเสียงของกลุ่มแรงงานผิวขาวในการเลือกตั้งใหญ่ 2 ครั้งที่ผ่านมา ปี 2000 Al Gore แพ้ George W. Bush 17% ส่วนปี 2004 Republican ก็ย้ำแค้น Democrat ด้วยชัยชนะของ Bush เหนือ John Kerry ถึง 23% เรียกว่ากลุ่มแรงงานผิวขาวเป็นบันไดสำคัญในการส่ง Bush ขึ้นสู่ทำเนียบขาวก็ว่าได้

ตีพิมพ์ครั้งแรก: หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ ฉบับวันที่ 5 พฤษภาคม 2551

พิมพ์บทความ