ในขณะที่พรรค Republican ได้ John McCain เป็นตัวแทนพรรคเข้าชิงตำแหน่งประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกาแน่นอนแล้ว ศึกภายในพรรค Democrat ยังไม่สิ้นเสร็จ

การเลือกตั้งขั้นต้นในมลรัฐเท็กซัสและโอไฮโอ เมื่อวันอังคารที่ 4 มีนาคม เป็นการกลับมาของ Hillary Clinton หลังจากพ่ายแพ้มา 9 สนามรวด เธอเอาชนะ Barack Obama ได้ทั้งสองสนาม และสามารถต่อลมหายใจของตัวเองไปได้อีกเฮือก กระนั้น ชัยชนะของเธอก็ยังไม่มากพอที่จะลดระยะห่างของจำนวน Delegates ที่ Obama เป็นฝ่ายนำอยู่ได้

เมื่อการแข่งขันยังต้องดำเนินต่อ สนามเลือกตั้งสำคัญสนามถัดไปที่ทั่วโลกจับตามองอยู่ที่ มลรัฐเพนซิลเวเนีย ในวันที่ 22 เมษายน

สนามแห่งนี้มี Delegates สูงถึง 158 เสียง ที่สำคัญ เป็นสนามเลือกตั้งที่มีลักษณะคล้ายคลึงโอไฮโอ ทั้งในแง่โครงสร้างประชากร และสภาพเศรษฐกิจ สนามเพนซิลเวเนียจึงถูกมองว่าเป็นสนามที่ Clinton มีความได้เปรียบ ดังจะเห็นได้จากผลสำรวจความนิยมในตัวผู้สมัครของผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งในเพนซิลเวเนีย เมื่อเดือนมกราคม 2551 ชี้ว่า Clinton มีคะแนนนิยมนำหน้า Obama อยู่ถึง 20% กระทั่ง กลางเดือนกุมภาพันธ์ ระยะห่างของคะแนนนิยมจึงลดลงเหลือ 12%

ดังนั้น Clinton จึงให้ความสำคัญกับการเลือกตั้งในมลรัฐนี้เป็นพิเศษ แต่โจทย์ที่ทีมงานหาเสียงของ Clinton เผชิญ มีความยากเย็นกว่าโจทย์ที่เท็กซัสและโอไฮโอมาก เพราะใน 2 มลรัฐนั้น เธอ ‘ต้องชนะ’ เพื่อรักษาสถานะคู่แข่งของตัวเองไว้ให้ได้ แต่ที่เพนซิลเวเนีย เป้าหมายยาวไกลกว่านั้น โจทย์ที่นี่ไม่ใช่แค่การกลับสู่เกม ซึ่งเธอทำได้สำเร็จแล้ว แต่อยู่ที่การเป็นผู้ชนะเป็นตัวแทนพรรคในบั้นปลาย ชัยชนะอย่างเดียวจึงไม่เพียงพอ แต่เธอ ‘ต้องชนะขาดลอย’ เพื่อลดช่องว่างในจำนวน Delegates ที่ตามหลัง Obama ร่วม 100 เสียงให้ได้

หากปฏิบัติภารกิจในเพนซิลเวเนียไม่สำเร็จ โอกาสของเธอจะยิ่งยากขึ้น เพราะเหลือสนามเลือกตั้งขั้นต้นอีกเพียง 7 สนามเท่านั้น ซึ่งในจำนวนนั้นมีเพียง 2 สนามที่มี Delegates สูง คือ มลรัฐนอร์ทแคโรไลนา (115 เสียง) และมลรัฐอินดีแอนา (72 เสียง) ซึ่งทั้ง 2 สนามเลือกตั้งพร้อมกันในวันที่ 6 พฤษภาคม จากนั้นก็เหลือสนามขนาดเล็กอีก 5 สนาม ได้แก่ มลรัฐเวสต์เวอร์จิเนีย (28 เสียง) ในวันที่ 13 พฤษภาคม มลรัฐเคนทักกี (51 เสียง) และมลรัฐออริกอน (52 เสียง) ในวันที่ 20 พฤษภาคม ปิดท้ายด้วย มลรัฐมอนแทนา (16 เสียง) และมลรัฐเซาท์ดาโคตา (15 เสียง) ในวันที่ 3 มิถุนายน

ถ้าคะแนนเสียงที่ทั้งคู่ได้รับในสนามเลือกตั้งแต่ละแห่งที่เหลืออยู่ยังคงเป็นไปอย่างสูสี Clinton จะไม่มีทางได้ Delegates ซึ่งมีที่มาจากการเลือกตั้งขั้นต้นสูงกว่า Obama แน่นอน เพราะระบบการเลือกตั้งขั้นต้นของพรรค Democrat ใช้ระบบสัดส่วน นั่นคือ จัดสรรจำนวน Delegates ตามสัดส่วนคะแนนที่แต่ละคนได้รับ ไม่ได้ใช้ระบบ Winner-take-all (ผู้ชนะกินรวบ) ซึ่งผู้ชนะจะได้ Delegates ของมลรัฐนั้นไปทั้งหมดเพียงคนเดียว อันเป็นระบบที่พรรค Republican ใช้อยู่ในบางมลรัฐ

แต่ก่อนจะถึงเพนซิลเวเนีย ทั้งคู่ต้องแข่งขันในสนามเลือกตั้งขนาดเล็กริมทาง 2 สนาม คือ ที่มลรัฐไวโอมิง (12 เสียง) ในวันที่ 8 มีนาคม และที่มลรัฐมิสซิสซิปปี (33 เสียง) ในวันที่ 11 มีนาคม ซึ่งทั้งสองสนาม Obama สามารถกลับมาเอาชนะ Clinton ได้อย่างขาดลอย สามารถเรียกความได้เปรียบกลับมาอยู่ข้างตนได้ดังเดิม โดยชนะด้วยคะแนนเสียง 61% ต่อ 38% ที่ไวโอมิง และ 61% ต่อ 37% ที่มิสซิสซิปปี

สถานการณ์จะพลิกไปทาง Clinton อีกครั้งก็ต่อเมื่อ เธอสามารถเอาชนะ Obama อย่างเด็ดขาดในเพนซิลเวเนีย ในระดับเดียวกับที่ Obama เอาชนะเธอได้อย่างขาดลอยในหลายสนามเลือกตั้งหลัง Super Tuesday (ทิ้งห่างประมาณ 20% ขึ้นไป) ซึ่งเป็นภารกิจที่ไม่ง่ายเลย

สำหรับพรรค Democrat ผู้ที่จะได้รับเลือกเป็นตัวแทนพรรคเข้าชิงตำแหน่งประธานาธิบดีต้องมีจำนวน Delegates ในมืออย่างน้อย 2,025 เสียง จาก 4,048 เสียง Delegates ทั้งหมดแบ่งเป็น Delegates ที่มาจากการเลือกตั้งขั้นต้นในทุกมลรัฐรวมกัน 3,253 เสียง และ Superdelegates หรือสมาชิกระดับนำของพรรค เช่น คณะกรรมการระดับชาติของพรรค ผู้ว่าการรัฐ สมาชิกรัฐสภา ฯลฯ ซึ่งจะเลือกใครก็ได้อีก 795 เสียง

หากพิจารณาสถานการณ์ล่าสุด (ณ วันที่ 11 มีนาคม) Obama ได้ Delegates รวมทั้งสิ้น 1,608 เสียง แบ่งเป็น Delegates ที่สะสมมาจากการเลือกตั้งขั้นต้น 1,402 เสียง และจาก Superdelegates ที่ประกาศตัวว่าจะเลือกเขา 206 เสียง

ส่วน Clinton ได้ Delegates รวมทั้งสิ้น 1,478 เสียง แบ่งเป็น Delegates ที่สะสมมาจากการเลือกตั้งขั้นต้น 1,240 เสียง และจาก Superdelegates ที่ประกาศว่าจะเลือกเธอ 238 เสียง

(ตัวเลขประมาณการมาจาก CNN ซึ่งขณะนี้ตัวเลขของสำนักข่าวแต่ละแห่งยังแตกต่างกัน เพราะบางมลรัฐยังไม่ได้มีการจัดสรร Delegates อย่างเป็นทางการ อีกทั้งตัวเลข Superdelegates มีการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ดังนั้น ตัวเลข Delegates รวมทั้งหมด จึงเป็นเพียงตัวเลขประมาณการเท่านั้น)

จะเห็นได้ว่า Obama มีจำนวน Delegates ที่ได้จากการเลือกตั้งขั้นต้นสูงกว่า Clinton ประมาณ 160 เสียง แต่ Clinton ได้คะแนนเสียงจาก Superdelegates สูงกว่า ประมาณ 30 เสียง หักกลบลบกันแล้ว Obama มี Delegates รวมสูงกว่า 130 เสียง หากดูตัวเลขจะเห็นด้วยว่ายังมี Superdelegates ที่ยังไม่ได้ตัดสินใจอีกจำนวนมาก เกินกว่าครึ่งหนึ่งของ Superdelegates ทั้งหมด

หากพิจารณาลงไปถึงระดับมลรัฐ Obama เอาชนะ Clinton ได้ทั้งสิ้น 26 มลรัฐ (+1 คือ กรุงวอชิงตันดีซี) ได้แก่ มลรัฐแอละแบมา อะแลสกา โคโลราโด คอนเนตทิคัต เดลาแวร์ จอร์เจีย ฮาวาย ไอดาโฮ อิลลินอยส์ ไอโอวา แคนซัส ลุยเซียนา เมน แมริแลนด์ มินนิโซตา มิสซิสซิปปี มิสซูรี เนแบรสกา นอร์ทดาโคตา เซาท์แคโรไลนา ยูทาห์ เวอร์มอนต์ เวอร์จิเนีย วอชิงตัน วิสคอนซิน และไวโอมิง

ส่วน Clinton เอาชนะ Obama ได้ทั้งสิ้น 16 มลรัฐ ได้แก่ มลรัฐแอริโซนา อาร์คันซอ แคลิฟอร์เนีย ฟลอริดา* แมสซาชูเซตส์ มิชิแกน* เนวาดา นิวแฮมป์เชียร์ นิวเจอร์ซีย์ นิวเม็กซิโก นิวยอร์ก โอไฮโอ โอคลาโฮมา โรดไอแลนด์ เทนเนสซี และเท็กซัส

(หมายเหตุ*: สำหรับมลรัฐฟลอริดาและมิชิแกน ถูกพรรค Democrat แบน ไม่คิดจำนวน Delegates จากมลรัฐทั้งสอง นั่นคือ Delegates จากสองมลรัฐนี้ไม่มีสิทธิลงคะแนนในที่ประชุมใหญ่ระดับชาติของพรรค เนื่องจาก ทั้งสองมลรัฐเลื่อนวันเลือกตั้งขั้นต้นให้เร็วขึ้น โดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากพรรค แม้ทั้งสองมลรัฐจะจัดให้มีการเลือกตั้งขั้นต้น (ในมิชิแกนวันที่ 15 มกราคม ในฟลอริดาวันที่ 29 มกราคม) แต่ไม่มีผู้สมัครรายใดไปรณรงค์หาเสียงอย่างจริงจังตามข้อตกลงร่วมกัน อีกทั้ง ในมลรัฐมิชิแกน มีเพียง Clinton คนเดียวที่มีชื่ออยู่ในบัตรเลือกตั้ง)

ดูจากข้อมูล จะเห็นว่า Obama เอาชนะ Clinton ได้มากมลรัฐกว่า แต่ Clinton สามารถเอาชนะ Obama ได้ในมลรัฐขนาดใหญ่ที่มีความสำคัญมากแห่งกว่า เรียกว่ากำความได้เปรียบกันคนละด้าน

นับจากวันนี้ ยังเหลือสนามแข่งขันอีก 8 สนาม มีจำนวน Delegates เหลือให้แย่งชิงกันรวมทั้งหมด 507 เสียง ซึ่งคาดว่าคงจะถูกแบ่งสรรกันให้ทั้งคู่ในระดับที่ไม่แตกต่างกันมาก เช่นนี้แล้ว จึงมีความเป็นไปได้สูงที่จะไม่มีผู้สมัครคนใดได้ Delegates ซึ่งมีที่มาจากการเลือกตั้งขั้นต้นสูงถึง 2,025 เสียง จนได้เป็นตัวแทนพรรค

หากเป็นเช่นนั้น การตัดสินชะตากรรมของผู้สมัครจะไปตกอยู่ในมือของเหล่า Superdelegates

ปัญหาก็คือ หาก Superdelegates เทคะแนนเสียงไปให้แก่ผู้สมัครที่แพ้เสียงจากการเลือกตั้งขั้นต้น ผู้ที่ได้รับคัดเลือกก็จะไม่มีความสง่างาม แล้วคงจะสร้างความไม่พอใจให้กับสมาชิกพรรคที่ออกไปใช้สิทธิ์ใช้เสียงในการเลือกตั้งขั้นต้นกันอย่างคึกคัก จนอาจจะประท้วงไม่ลงคะแนนให้ หรือไม่ออกมาใช้สิทธิ์ ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีในเดือนพฤศจิกายน

ถ้า Superdelegates ตัดสินใจแตกต่างจากคะแนนเสียงระดับรากหญ้าที่ส่งเสียงผ่านการเลือกตั้งขั้นต้นในมลรัฐต่างๆ จะทำให้กระบวนการเลือกตั้งที่ผ่านมาตลอดครึ่งปีแลดูไร้ความหมาย ผู้คนจะรู้สึกว่า ถึงที่สุด ตำแหน่งตัวแทนพรรคก็ถูกตัดสินจาก ‘ชนชั้นนำ’ ภายในพรรค ไม่ใช่สมาชิกพรรคระดับรากหญ้าที่กระจัดกระจายอยู่ทั่วประเทศ

อนาคตของพรรค Democrat ในเวลานี้จึงยังคงยุ่งเหยิง น่าสนใจว่า หากตัดสินกันด้วยการเลือกตั้งขั้นต้นไม่ได้และทั้ง Clinton และ Obama ไม่มีใครยอมถอนตัว พรรค Democrat จะหา ‘ทางลง’ อย่างไรให้สวยงาม เป็น ‘ทางลง’ ที่ผู้สมัครทั้งสองคนยอมรับได้ พรรคไม่แตก และประชาชนธรรมดา สมาชิกพรรคระดับรากหญ้า ก็ยังรู้สึกพึงพอใจ ว่าพรรคมีความเป็นธรรม และเป็นประชาธิปไตยอย่างแท้จริง

ก้าวต่อไปของพรรค Democrat จึงมีความสำคัญ โดยมีทำเนียบขาวเป็นเดิมพัน

ตีพิมพ์ครั้งแรก: หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ ฉบับวันที่ 17 มีนาคม 2551

พิมพ์บทความ