เพียง 5 วันให้หลังการเลือกตั้งขั้นต้นแบบ Caucus ที่มลรัฐไอโอวา Barack Obama พรรค Democrat และ Mike Huckabee พรรค Republican สองมวยรองผู้ชนะศึกแรกภายในพรรคของตน ก็มีเวทีการเลือกตั้งขั้นต้นแบบ Primaries (การเลือกตั้งตัวแทนพรรค ซึ่งใช้วิธีการเหมือนการเลือกตั้งทั่วไป คือเข้าคูหา ลงคะแนนลับ) ที่มลรัฐนิวแฮมเชียร์ ให้พิสูจน์ตัวเองว่าจะสามารถใช้ประโยชน์จากโมเมนตัมของชัยชนะที่ไอโอวาได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงใด

นิวแฮมเชียร์เป็นมลรัฐขนาดเล็กมากแถบภาคอีสาน มีประชากรเพียง 1.3 ล้านคน เป็นคนผิวขาวเกินกว่า 95% แต่กลับเล่นบทบาทสำคัญในนิยายการเมืองเรื่องถนนสู่ทำเนียบขาว เพราะสังเวียน Primaries เริ่มต้นขึ้นที่มลรัฐนี้เป็นแห่งแรกของประเทศมาตั้งแต่ปี 1920 กระทั่งปี 1977 จึงมีการนำธรรมเนียมปฏิบัติดังกล่าวมาบัญญัติไว้เป็นกฎหมายของรัฐ

ที่ผ่านมา ผู้ชนะในการเลือกตั้งขั้นต้นที่นิวแฮมเชียร์ประสบความสำเร็จในการขึ้นเป็นตัวแทนพรรคจำนวนมาก หลายคนชนะเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีในบั้นปลาย เสน่ห์สำคัญของสนามเลือกตั้งแห่งนี้คือมีผู้ใช้สิทธิ์เลือกตั้งอิสระซึ่งไม่สังกัดพรรคสูงถึง 40% ทีเดียว มิพักต้องพูดถึงจิตใจแบบเสรีชนของผู้คนที่นี่ซึ่งมีหลักในการใช้ชีวิตตามคติประจำรัฐที่ว่า “Live Free or Die”

ในฝั่งของพรรค Democrat ผลสำรวจคะแนนนิยมของผู้สมัครเป็นตัวแทนพรรคในนิวแฮมเชียร์ ก่อนหน้าการเลือกตั้งขั้นต้นที่ไอโอวา ชี้ว่า Hillary Clinton มีคะแนนนำ Obama แบบสูสีมาก แต่เมื่อ Obama ชนะยกแรกที่ไอโอวาอย่างพลิกความคาดหมาย โพลล์ทุกสำนักต่างก็ชี้ไปทางเดียวกันว่า คะแนนนิยมของ Obama พุ่งสูงจนนำห่าง Clinton เป็นเลขสองหลักในช่วงวันสุกดิบ ตัวอย่างเช่น ผลของ Gallop Poll ระบุว่า Obama มีคะแนนนำ Clinton 44% ต่อ 28% ในขณะที่ CNN Poll ทำนายชัยชนะของ Obama เหนือ Clinton ที่ 39% ต่อ 29%

แต่แล้วเมื่อถึง 8 มกราคม โพลล์สิบกว่าสำนักและสื่อมวลชนทุกรายล้วนหน้าแตกไปตาม กัน เมื่อ Clinton สามารถพลิกชนะ Obama ได้อย่างเฉียดฉิว ด้วยคะแนนเสียง 39% ต่อ 36% โดยมี John Edwards ตามมาห่างๆ ที่ 17% แม้คะแนนจะเฉือนกันไม่มาก ดูได้จากการที่ทั้งคู่ได้ตัวแทนผู้เลือกตั้งของมลรัฐ (delegates) ไปคนละ 9 คนเท่ากัน แต่ประวัติศาสตร์และความทรงจำของผู้คนจดจำแต่ผู้ชนะ ไม่ใช่ผู้แพ้เฉียดฉิว

ชัยชนะของ Clinton ครั้งนี้สำคัญยิ่ง เพราะทำให้โมเมนตัมพลิกกลับมาอยู่ข้างเธอและทำลายโมเมนตัมของ Obama ไปพร้อมกัน ในแง่นี้ Obama ถือว่าเสียหายกว่าเพราะมวยรองต้องการพลังจากโมเมนตัมมากกว่ามวยหลัก อีกทั้ง ชัยชนะยังทำให้สถานะ ‘เต็งหนึ่ง’ ของเธอกลับมามั่นคงอีกครั้ง หลังจากสั่นคลอนไปพอควรจากความพ่ายแพ้ที่ไอโอวา

ในคืนวันเลือกตั้งเรื่อยมาถึงวันรุ่งขึ้น สื่อมวลชนต่างวิเคราะห์วิจารณ์ปรากฏการณ์หักโพลล์ของ Clinton อย่างสนุกสนาน (แน่นอนว่า เพื่อหาข้อแก้ตัวให้กับตัวเอง) สื่อมวลชนแทบทุกสำนักยกให้ ‘น้ำตา’ ของ Clinton เป็นตัวแปรสำคัญ

เรื่องของเรื่องคือ หนึ่งวันก่อนเลือกตั้ง มีการเผยแพร่ภาพข่าวการหาเสียงของ Clinton ซึ่งนั่งล้อมวงคุยกับกลุ่มผู้หญิงที่ร้านกาแฟในเมืองปอร์ตสมัธ ตอนหนึ่งมีหญิงแก่ถาม Clinton ทำนองว่าเอาเรี่ยวแรงจากไหนมาสู้ศึกหาเสียงทุกวัน Clinton เริ่มตอบช้าๆ ว่า มันไม่ง่ายเลย แล้วก็พรั่งพรูความรู้สึกส่วนตัวออกมาเป็นชุด ด้วยน้ำเสียงสั่นเครือ และน้ำตาคลอเบ้า

นักวิเคราะห์จำนวนหนึ่งเชื่อว่า Clinton ได้รับคะแนนสงสารไปไม่น้อย ที่สำคัญ สามารถเปลี่ยนภาพลักษณ์ของตนจากหญิงเหล็ก เก่ง แกร่ง บุคลิกนิ่งเย็นชา มาเป็นคนธรรมดา ที่มีอารมณ์ความรู้สึก มีความอ่อนแอบ้าง ซึ่งทำให้ผู้ใช้สิทธิ์เลือกตั้งรู้สึกสัมผัสใกล้ชิดได้มากขึ้น

กระนั้น หลายคนก็ยังคงตั้งคำถามถึง ‘น้ำตา’ ของ Clinton จนถึงทุกวันนี้ว่าเป็น ‘น้ำตาแท้’ หรือ ‘น้ำตาเทียม’ กันแน่ การแสดงอารมณ์อ่อนไหวในวันนั้นเป็นเรื่อง ‘แท้จริง’ หรือ ‘เล่นละคร’

ไม่ใช่แค่ฝั่ง Democrat ที่นักการเมืองรุ่นใหญ่จะแสดงอาการตายยาก แต่ฟาก Republican ก็มีการฟื้นคืนชีพของแมวเก้าชีวิตรุ่นใหญ่ อย่าง John McCain วุฒิสมาชิก 4 สมัย

การรณรงค์หาเสียงชิงตำแหน่งประธานาธิบดีของ McCain มีขึ้นมีลง เปิดตัวด้วยคะแนนนิยมนำโด่ง มีช่วงขาดเงินสนับสนุน ผู้สนับสนุนถอนตัว จนเกือบต้องถอนตัวจากการแข่งขันเมื่อกลางปีที่ผ่านมา มีช่วงที่ต้องเปลี่ยนทีมงานใหม่ยกชุดหลังคะแนนนิยมรูดต่ำติดดิน เจ้าตัวถึงกับแซวตัวเองพร้อมรอยยิ้มกระชุ่มกระชวยลืมวัย 71 ปี บนเวทีประกาศชัยชนะว่า แม้ตัวเองแก่เกินไปที่จะเรียกว่า Comeback Kid แต่วันนี้ก็แสดงให้เห็นว่าการ Comeback ทำกันอย่างไร

ผลการเลือกตั้งในมลรัฐนิวแฮมเชียร์ของพรรค Republican ทำให้ McCain พลิกสถานะกลับเข้าไปอยู่ในผู้สมัครกลุ่มนำอีกครั้ง เขาชนะขาดลอยด้วยคะแนนเสียง 37% ขณะที่ Mitt Romney ยังคงสะสมเหรียญเงินต่อไปโดยได้ 31% ตามด้วย Mike Huckabee ซึ่งสามารถแซงขึ้นที่สามด้วยคะแนนเสียง 11% แบ่ง delegates กันไป 7 คน 4 คน และ 1 คนตามลำดับ ส่วน Rudy Giuliani ซึ่งไม่ได้ให้ความสำคัญกับการหาเสียงในไอโอวาและนิวแฮมเชียร์ตกไปอยู่ที่สี่ ได้เสียงเพียง 9% และไม่ได้ delegates เลย

หลังการเลือกตั้งที่นิวแฮมเชียร์ ถนนสู่ทำเนียบขาวของฝั่ง Republican ก็ยังคงเปิดกว้างอย่างมาก คงยากที่จะทำนายผู้ชนะได้จนกว่าจะถึง Super Tuesday (วันเลือกตั้งขั้นต้นพร้อมกัน 24 รัฐทั่วประเทศ) และวันนั้นจะเป็นวันพิสูจน์ว่ายุทธศาสตร์การหาเสียงของ Giuliani ที่มุ่งไปที่ฟลอริดาและ Super Tuesday โดยไม่สนใจโมเมนตัมจากสนามแข่งขันแรกๆ ที่มีขนาดเล็กและมีจำนวน delegates น้อย เป็นการตัดสินใจที่ถูกหรือผิด

ส่วนพรรค Democrat เริ่มเห็นชัดแล้วว่า การแข่งขันชิงตำแหน่งตัวแทนพรรคครั้งนี้ คงเป็นการแข่งขันระหว่าง Obama และ Clinton ซึ่งสูสีมาก ตอนนี้จำนวน delegates ที่ผู้สมัครแต่ละคนรวบรวมได้ Obama มี 25 คน Clinton มี 24 คน ส่วน Edwards มี 18 คน ตามลำดับ หาก Edwards ชนะเลือกตั้งในบางรัฐ และถอนตัวในตอนท้าย น่าสนใจว่า เสียงสนับสนุน Edwards จะเทไปให้ใคร

เวลาเท่านั้นที่จะพิสูจน์ว่า คำพูดซึ่งชาวนิวแฮมเชียร์ชอบใช้เสียดสี Iowa Caucuses ที่ว่า “Iowa pick corn, but New Hampshire pick presidents.” จะเป็นจริงในปี 2008 หรือไม่?

แต่ใครที่กลัวจะหมดสนุกเพราะ Clinton กลับสู่วิถีแห่งชัยชนะแล้ว ก็ไม่ต้องเป็นห่วง เพราะ Obama แก้เกมหลังความพ่ายแพ้ในศึกที่สองได้อย่างงดงาม ด้วยการสร้างโมเมนตัมให้แก่ตัวเองนอกเวทีเลือกตั้ง โดยให้ John Kerry อดีตตัวแทนพรรค Democrat ในการชิงตำแหน่งประธานาธิบดีครั้งที่แล้ว ออกมาประกาศสนับสนุนตนที่มลรัฐเซาท์แคโรไลนาในอีกสองวันให้หลัง ตามด้วยการประกาศสนับสนุนของ Janet Napolitano ผู้ว่าการรัฐอริโซนาอีกคน

ทั้งคู่เป็นโมเมนตัมชั้นดีสำหรับการสู้ศึกเลือกตั้งขั้นต้นที่มลรัฐเซาท์แคโรไลนา เนวาดา และ Super Tuesday ต่อไป

... นิยายการเมืองเรื่องนี้ยังอีกยาว

ตีพิมพ์ครั้งแรก: หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ ฉบับวันที่ 21 มกราคม 2551

พิมพ์บทความ