prasong_lert@yahoo.com

คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ได้ถูกออกแบบให้เป็นองค์กรที่มีอำนาจค่อนข้างเบ็ดเสร็จเด็ดขาดให้ใช้อำนาจบริหาร (จัดการเลือกตั้ง) นิติบัญญัติ (ออกระเบียบและประกาศต่างๆ) และตุลาการ (วินิจฉัยชี้ขาดจัดการเลือกตั้งใหม่และเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งก่อนการประกาศผลเลือกตั้ง)

เหตุผลที่ให้อำนาจ กกต.อย่างกว้างขวางเพื่อให้ กกต.สามารถใช้อำนาจดังกล่าวจัดการเลือกตั้งให้เป็นไปโดยสุจริต และเที่ยงธรรม

ขณะเดียวกัน กกต.ต้องใช้อำนาจดังกล่าวอย่างรอบคอบ โปร่งใส ยึดมั่นในหลักการความเป็นอิสระ ไม่ถูกครอบงำและไม่หวั่นไหวต่อแรงกดดัน

แต่จากการทำงานของ กกต.ในช่วงที่ผ่านมาโดยเฉพาะการพิจารณาเรื่องร้องคัดค้านการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2550 ดูเหมือนว่า กกต.ชุดปัจจุบันกำลังเดินตามรอย กกต.ชุด พล.ต.อ.วาสนา เพิ่มลาภ ที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักเพราะทำงานแบบไม้หลักปักเลน จนในที่สุดถูกศาลชั้นต้นพิพากษาจำคุกในข้อหาละเว้นการปฏิบัติหน้าที่และปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ

กกต.ชุดนี้ได้รับการสรรหาจากที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกา ก่อนส่งให้วุฒิสภาคัดเลือกอีกชั้นหนึ่ง แต่ยังไม่ทันโปรดเกล้าฯแต่งตั้ง ก็เกิดการรัฐประหารเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2549 ขึ้นเสียก่อน คณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (คปค.) จึงแต่งตั้งบุคคลเหล่านี้ให้รับตำแหน่ง กกต.ต่อ

แต่ปรากฏว่า เมื่อดูจากการพิจารณาการเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง (ให้ใบแดง) และการสั่งให้จัดการเลือกตั้งใหม่ (ให้ใบเหลือง) แล้ว เห็นชัดว่า กกต.แบ่งออกเป็น 2 ขั้ว กล่าวคือ ถ้าขั้วหนึ่งวินิจฉัยให้ใบแดง อีกขั้วหนึ่งต้องให้ใบขาว (วินิจฉัยว่า ไม่มีความผิด) หรือไม่เข้าประชุมโดยไม่มีเหตุผล หรือให้เหตุผลแบบสีข้างเข้าถู

สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า การทำงานในวิชาชีพกฎหมายมานานกว่า 30 ปี ในหน้าที่ผู้พิพากษามิได้ลดอคติในการทำงานได้เลย

ในการพิจารณาวินิจฉัยคดีและข้อเท็จจริงต่างๆ ถ้ายึดหลักกฎหมายอย่างแท้จริงแล้ว นักกฎหมายอาจมีความเห็นที่แตกต่างกันได้บ้างในบางเรื่อง บางคดี แต่ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเห็นชัดว่า เป็นการตะแบงอย่างชัดเจน เพราะต้องวินิจฉัยไปในทางตรงกันข้ามทุกครั้ง

ในการแจกใบแดงให้แก่ผู้สมัคร ส.ส.นั้น พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส.และการได้มาซึ่ง ส.ว. มิได้บัญญัติให้ต้องใช้พยานหลักฐานอย่างมั่นคงปราศจากข้อสงสัยเช่นเดียวกับคดีอาญา แต่บัญญัติแต่เพียงว่า เมื่อปรากฏ “หลักฐานอันควรเชื่อได้ว่า” เท่านั้นก็สามารถวินิจฉัยได้แล้ว

ดังนั้น ถ้าการวินิจฉัยและการฟังพยานหลักฐานยึดหลักกฎหมายแล้ว จึงไม่น่าจะเป็นการวินิจฉัยในทางตรงกันข้ามทุกคดี

การตะแบงในลักษณะดังกล่าว แม้เป็นไปเพราะอคติอย่างไรก็เสียหายอย่างมากมายแล้ว แต่ถ้าเป็นไปเพราะ “รับงาน” จากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ก็เท่ากับเป็นการทุจริตต่อหน้าที่ ที่ไม่เพียงแต่บ่งบอกว่า กกต.ชุดนี้ล้มเหลวอย่างสิ้นเชิงเท่านั้น

แต่สะท้อนให้เห็นว่า แม้องค์กรที่คัดเลือกบุคคลเหล่านั้น สาธารณชนให้ความเชื่อถือเพียงใดก็มิได้เป็นหลักประกันว่า บุคคลที่ได้รับการคัดเลือกจะทำงานได้อย่างที่สาธารณชนคาดหวัง

แต่ประเด็นที่สะท้อนให้เห็นความล้มเหลวของ กกต.ชุดนี้อย่างชัดเจนว่า ทำงานอย่างไร้หลักการคือ การพิจารณาเรื่องร้องเรียนนายยงยุทธ ติยะไพรัช ผู้สมัคร ส.ส.แบบสัดส่วน กลุ่มที่ 1 และรองหัวหน้าพรรคพลังประชาชนที่พรรคพลังประชาชนมีการกล่าวหาว่า รองผู้บัญชาการตำรวจสันติบาล หัวหน้าคณะกรรมการสอบสวนวางตัวไม่เป็นกลาง สนิทสนมกับกลุ่มที่ขับไล่ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีออกจากตำแหน่ง

จนในที่สุด กกต.มีมติให้รองผู้บัญชาการตำรวจสันติบาลถอนตัวจากคดี และมีมติให้ตำรวจสันติบาลส่งต่อสำนวนกับคณะกรรมการสืบสวนชุดใหม่ ขณะที่การทำสำนวนอยู่ในขั้นตอนที่จะสรุปเสนอ กกต.ได้แล้ว

แต่ที่ร้ายไปกว่านั้นคือ กกต.มีมติให้คณะกรรมการสืบสวนชุดใหม่เริ่มกระบวนการสืบสวนใหม่ทั้งหมดถึงขั้นลงพื้นที่สืบสวนสอบสวนใหม่ซึ่งก็คือ การโละสำนวนของตำรวจสันติบาลทิ้งทั้งหมด

การกระทำของ กกต.เท่ากับว่า การสืบสวนของตำรวจสินติบาลเป็นไปโดยมิชอบ ซึ่ง กกต.ต้องตั้งคณะทำงานขึ้นมาสอบสวนแต่ตรงกันข้าม กกต.กลับยอมรับสำนวนกว่า 40 สำนวน มาแจกใบเหลือง ใบแดง แต่มีเพียงสำนวนนายยงยุทธเพียงสำนวนเดียวที่ถูกโละทิ้งโดยไม่มีเหตุผลอธิบายได้อย่างชัดเจน

ความจริงแล้ว ถ้าสำนวนของของนายยงยุทธไม่น่าเชื่อถือหรือไม่มีพยานหลักฐานเพียงพอเพราะการสืบสวนเป็นไปโดยมิชอบแล้ว กกต.ต้องยกคำร้องดังกล่าว

การตั้งคณะกรรมการสืบสวนชุดใหม่ขึ้นมา อาจถูกมองได้ว่า กำลังจองล้างจองผลาญนายยงยุทธได้

ตีพิมพ์ครั้งแรก: หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับวันที่ 12 มกราคม 2551

พิมพ์บทความ