- สนธยา ทรัพย์เย็น -

filmvirus@yahoo.com

ก่อนบอกอหัวยุ่งจะเลิกต่อเวลาขยัน หลังจับเข่าคุยกับศิลปิน – ทวีศักดิ์ หวังรังสีสถิตย์ ณ เวลานี้ขอเป็นช่วงบันทึกพักเบรคของ Artvirus

เดือนที่ผ่านมา จิม ทอมป์สัน มีโชว์ Metissages ของฝรั่งเศสแสดงผ้าและสิ่งทอในสถานะของ Art Object ได้อย่างละลานตาน่าทึ่ง ต่อมาไม่นาน พองาน La Fete สถานทูตฝรั่งเศสก็ส่งงานโชว์ระดับยอดมาให้ดูอีกทันที

Enki Bilal / เอ็งกิ บิลาล

เปิดตัวการ์ตูนไตรภาค Nikopol Trilogy ฉบับภาษาไทย

Enki Bilal ตัวจริงเสียงจริงมาปรากฏตัวที่สมาคมฝรั่งเศสและถังแกลเลอรี่ แจกลายเซ็นให้หลายคนพร้อมวาดการ์ตูนให้อีก วันแรกโชคร้ายไม่ทันถึงคิวก็แป้วเสียก่อน เพราะได้เวลาบรรเลงดนตรีสดพร้อมฉายคลิปหนังของ Bilal สามเรื่อง เล่นเอาเราและอีกหลายคนยืนรอเก้อ มาดวงเฮงก็วันเปิดแสดงภาพนี่แหละ คราวนี้ได้รูปวาดลายสวยเซ็นให้ ฟิล์มไวรัส สมใจไชโย

จากที่เคยอ่านการ์ตูนมาบ้าง บวกกับการดูหนัง 2 เรื่องของ Enki Bilal คือ Bunker Palace Hotel กับ Immortel (Immortal) ดูทางแล้ว Bilal คงฝังใจกับปมเกิดในอดีตที่ยูโกสลาเวีย (โดยเฉพาะเรื่องพ่อ-ลูก) และมีตัวละครที่ความจำสะลึมสะลือที่เกิดจากการหลับใหลยาวนาน จากการติดยา จากอดีตเลวร้าย บ้านเมืองแตกระแหง หรือตกเป็นหมากเบี้ยของเกมการเมือง

เท่านั้นไม่พอยังมีเรื่องของคู่รักในอุดมคติที่โชคชะตาพานผูก โดยถูกขานคอรัส (หรือขัดจังหวะ) ด้วยเสียงกระสุน ยานบินลอยฟ้า เทพฮอรัสของอียิปต์ นักค้ายาเถื่อน มือสังหารนักล่ารางวัล แจมด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่พร้อมจะรวนเรได้ทุกขณะ

น่าสังเกตว่ามี motif เกี่ยวกับคนหน้าเหมือนอยู่ในหนัง 2 เรื่องนั้น แต่เรื่อง Tykho Moon ไม่แน่ใจว่ามีไหม เพราะไม่ได้ดูทั้งเรื่อง ดีตรงที่ในคลิปตัวอย่างมีให้เห็นหน้า Julie Delpy นางเอก Before Sunrise บ้างนิดหน่อย

ส่วนตัวแล้ว ผมคิดว่าหนังของเขาดูลักลั่น จังหวะไม่สวย เข้าใจได้ไม่ยากว่าศิลปินต่างสาขา อย่างนักเขียนนิยาย หรือจิตรกรอาจจะปรับตัวมาทำหนังได้ไม่ถนัดนัก ดูกรณีของ แซม เชพพาร์ด, หรือ แซมมวล เบ็คเก็ตต์ สองนักเขียนบทละครชื่อดังล้นฟ้าดูก็ได้ ทั้งสองคนนี้พยายามทำหนังหลายครั้ง แต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จในหนทางนี้มากนัก

ในอีกฝั่งหนึ่ง ก็ใช่ว่านักวาดการ์ตูนที่เป็นน้องเล็กในสาขาทัศนศิลป์ จะได้เปรียบคนเขียนนิยายแล้วทำหนังน่าสนใจกว่าเสมอไป ยิ่งฝ่ายพี่ใหญ่คือ คนในสายของทัศนศิลป์ด้านจิตรกรรม (หรือภาพถ่าย) ที่ปักหลักในวงการหนังได้ยิ่งมีน้อย ในบรรดาศิลปินหัวกะทิชั้นแนวหน้าที่เริ่มทำหนังในยุคไล่เลี่ยกันอย่าง เดวิด ซาลล์ (Search and Destroy), โรเบิร์ต ลองโก้ (Johnny Mnemonic), ซินดี้ เชอร์แมน (Office Killer), จูเลี่ยน ชนาเบล (Basquiat) กลับมีแค่ ชนาเบล เท่านั้นที่อยู่ทนและรับความสำเร็จเรื่อยมาถึง Before Night Falls กับ The Diving Bell and the Butterfly โดย “เรื่องนักประดาน้ำ” นี้ดัดแปลงจากนิยายดังที่มีแปลไทยแล้วของ ฌอง-โดมินิค โบบี้

คู่เหมือนของ Enki Bilal ที่ถังแกลเลอรี่

ผลงานภาพเขียนของ Bilal

โลกอนาคตที่รุนแรง สับสน และโรแมนติก ของ Enki Bilal

คอลเล็คชั่นฟานาทิค

นี่คือการ์ตูนหลายเรื่องของ Enki Bilal เท่าที่ผมสะสมไว้ นับจากเล่มแรกเมื่อประมาณ 13 ปีก่อนที่ซื้อในร้านหนังสือดวงกมลสาขาสมาคมฝรั่งเศส ซื้อตอนนั้นราคาแค่ 449 บาท ตอนนั้นยังไม่รู้จักอะไร นอกจากเห็นว่าเป็นคนวาดการ์ตูนสีสันร้อนฉ่าดูแนวแปลกไซ-ไฟดี มารู้ทีหลังว่าเขาออกแบบโปสเตอร์หนัง Mon Oncle Amerique ของ Alain Resnais และทำงานออกแบบให้ Michael Mann ในหนังสัตว์ประหลาดยุคนาซีเรื่อง The Keep (1983)

กว่าจะได้อ่านเนื้อใน Nikopol จบก็ต้องไล่เก็บทีละเล่ม โดยเริ่มจากภาษาอังกฤษ The Woman Trap ที่เป็นบทสองของไตรภาค Nikopol ซึ่งซื้อจากหอศิลป์การ์ตูนที่ซานฟรานซิสโก สมัยที่ Bilal เคยจัดแสดงงาน City of Tears เมื่อประมาณ 7 ปีก่อน อีก 2 เล่มฝาก โรเจอร์ เพื่อนที่อังกฤษซื้อมาให้ ส่วน 32 December ฉบับภาษาเยอรมันนั้น นิ้มเพื่อนรักซื้อให้ที่ร้านสถานีรถไฟเมืองดึสเซลดอร์ฟ แต่แล้วชะตาก็เล่นตลก สุดท้ายเจอ Memories กับไตรภาค Nikopol ฉบับภาษาอังกฤษเอาที่ร้านเอเชียบุ๊คส์ในกรุงเทพ ฯ นี่เอง

Bookvirus เล่ม 2

สำนักพิมพ์ ดวงกมลฟิล์มเฮ้าส์ (ฟิล์มไวรัส) ส่ง บุ๊คไวรัส เล่ม 2 เข้าประกวด เล่มนี้วางขายครั้งแรกที่งานหนังสือเดือนตุลาคม 2547 ผมแนะนำงานและประวัติของ Enki Bilal ไว้ที่นั่น (ในเล่มมีภาพประกอบงาน City of Tears ซึ่งผมเข้าชมที่พิพิธภัณฑ์การ์ตูนเมืองซานฟรานซิสโก)

Nouveau Cirque ที่ภัทธราวดีเธียเตอร์

g = 9.81 m/s2 ที่ค้นพบโดย เซอร์ ไอแซ็ค นิวตั้น คือค่าคงตัวของแรงดึงดูดโลกที่ดึงสิ่งต่าง ๆ เข้าสู่แกนกลาง

โชว์ชุดนี้ไม่ใช่ละครสัตว์ ไม่ใช่ละครเวที แต่เป็นการแสดงเดี่ยวนาฏยลีลาของ Eric Lecomte เจ้าคณะ 9.81 ชายหนุ่มนักเลื้อย-นักปีน ผู้เป็นได้ทั้งนก ปลา ตุ๊กแก ห้อยโหน แกว่งไกว และหมุนติ้ว หากทั้งเท้าทั้งมือของเขาไม่เหนียวหนับ ร่างกายไม่แข็งแรงเท่า Rain เขาคงพลาดท่าตกมาตายเป็นแน่แท้

ฉากบ้านรังนกทรงสามเหลี่ยมสามารถเปลี่ยนจากจานสีเป็นผืนผ้าใบ ให้ระบายสีทางจินตนาการได้อย่างวิเศษสุด (สังเกตช่องรูที่เจาะให้พ่อยอดชายเลื้อยเข้าออก และยึดเหนี่ยวตัว) และเมื่อประกอบกับเสียงเจื้อยแจ้วของเหล่าสรรพสัตว์ในธรรมชาติ บวกกับดนตรีประกอบเคลิ้มใจ ภวังค์กวีเหนือกฎไร้น้ำหนักก็ดูเหมือนลอยพ้นแรงดึงดูดของโลกได้จริง ๆ

เมื่อ เอริค เลอกอมต์ แสดงจบแล้วเขาเขียนขอบคุณเป็นภาษาไทยแบบสด ๆ แถมเปิดให้คนดูทุกคนเห็นเครื่องไม้เครื่องมือแบบพื้นบ้านมาก ๆ มีทั้งปลาเงินปลาทองของจริงที่นำมาเล่นเงา อุปกรณ์ปล่อยหยดสี และเครื่องฉายภาพแผ่นใสโอเวอร์เฮดแบบโรงเรียนมัธยม

วิเศษซึมลึกในแบบที่เรียบง่ายโดยแท้

Emilie Simon

“Where is the sea?
I don’t know why I was just looking for the sea
But the only thing I found were walls of desert
A desert around me” – Desert

หนุ่ย – น้องชายแสนดีที่สละเวลามาเป็นที่ปรึกษาทางการแพทย์ให้ผม แนะนำ Emilie Simon ให้ผมรู้จัก (หลังจากที่หนุ่ยได้ถูก add เป็น friends ของเธอเป็นที่เรียบร้อย) นักร้องสาวฝรั่งเศสคนนี้มีพ่อแม่ที่เป็นนักฟังเพลง ทั้งคู่ชอบพาเธอไปขลุกฟังเพลงในคลับแจ๊ซจนดึกดื่นตั้งแต่อายุยังน้อย โดยเฉพาะพ่อของ เอมิลี นั้นเป็นช่างเสียงมีฝีมือที่ทำสตูดิโอที่บ้าน นักดนตรีแจ๊ซมากมายจึงมาเยี่ยมบ้านบ่อยครั้งจนเป็นที่คุ้นตาของหนูน้อย พอโตเป็นสาว เอมิลี จึงหัดแต่งเพลง ทำดนตรีเองที่บ้าน ผสมเสียงร้องหวานใสเข้ากับสไตล์ดนตรีอิเล็คโทรนิค เกิดมนต์สำเนียงหวานเย็นเจือซาวนด์แกร่งกร้าวในลีลาระยิบระยับ ผสมจุดขายในลีลาสุด feminine ซึ่งหยอกเอินระหว่างดนตรีที่บัดเดี๋ยวพลิ้วพรายดังธารทิพย์ บัดเดี๋ยวดุดันหนาหนัก ฟังเบาสบายกว่าสาว Bjork แต่ก็มีบางมิติที่ชวนให้นึกถึงอยู่บ้าง (แม้ว่ายังต้องฝึกฝนคุณวุฒิและวัยวุฒิกันอีกสักพัก)

เพลงของ เอมิลี ซิมง พริ้งเพริศเหมือนนางอัปสรที่สาละวนวิ่งเล่นระหว่างสวนศรีและตู้แช่แข็ง ไม่น่าแปลกหากเนื้อร้องและมิวสิควิดีโอของเธอไปพัวพันเกี่ยวกับสารพันพันธุ์พฤกษชาติ ทั้งดอกไม้และรากไม้ มากบ้างน้อยบ้าง (ดูชื่อเพลง “ดอกไม้แห่งฤดูกาล” / fleur de saison)

ดูเนื้อร้องเพลง Flowers

“I want to buy you flowers
It’s a shame you are a boy”

ลองดูมิวสิควิดีโอเพลง Desert ที่เธอแสดงเป็นตุ๊กตาบ๊องแบ๊วนั่งร้องเพลงหวานโศก ขณะที่มือลึกลับของชายลึกลับกำลังปะชุนร่างของเธอ ซึ่งขณะนี้เกิดอาการรั่วไหลแตกปริออกมาทีละน้อย เบ่งบานเป็นเกสรรากไม้เลื้อยย้อย เพลงนี้ถ่ายทำด้วยสไตล์ภาพถ่ายโบราณ กระตุกฟิล์มเป็นระยะแบบหนังเงียบ ละม้ายคล้ายงานหนังแอนิเมชั่นของ Jan Svankmajer และ Brother Quays
“Desert in My Heart”

อย่าลืมฟังเพลง La Vie En Rose ของ Edith Piaf ในเวอร์ชั่นใหม่ของ Emilie Simon ด้วย

http://www.hi5.com/friend/105218527—Emilie+Simon—Profile-html

นี่ล่ะ French Fashion: The Re-Birth of Cool Sound and Cool Looks

ดูมิวสิควิดีโอของเธอได้ที่ http://www.hi5.com/friend/video/displayVideoSearchResults.do?category=10&searchText=emilie+simon

หรือเข้าไปที่ www.hi5.com แล้ว search หาชื่อ emilie simon

พิมพ์บทความ