จะว่าไปแล้วการกระทบกระทั่งกันระหว่างกองทัพกับฝ่ายการเมืองนั้นเกิดขึ้นมาอย่างต่อเนื่องหนักบ้างเบาบ้างขึ้นกับสถานการณ์ในแต่ละช่วง และที่ผ่านมาไม่มีใครปฏิเสธว่าสังคมการเมืองไทยตกอยู่ภายใต้การชี้นำของกองทัพอย่างเปิดเผยมาหลายทศวรรษ อดีตนายกรัฐมนตรีหลายคน ก็ไต่ระดับมาจากบทบาทนำในกองทัพ พอเข้าสู่การเมืองก็ยังคงบทบาทสำคัญไว้ เช่น นั่งควบตำแหน่งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม

จวบจนกระทั่งเกิดเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ เมื่อปี พ.ศ.2535 บทบาทกองทัพในนามของคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ หรือ รสช. ได้ถูกต่อต้านและขับไล่จากประชาชนและสังคมอย่างกว้างขวาง จนต้องยอมถอยกลับเข้ากรมกอง และทบทวนบทบาทครั้งใหญ่ มีความระมัดระวังกับฝ่ายการเมืองมาก จนในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจหรือฟองสบู่แตกในปี 2540 ทหารก็ยังไม่กล้าทำรัฐประหารแม้จะมีทั้งความหวาดระแวงและความคาดหวังจากหลายฝ่ายในขณะนั้นก็ตาม ซึ่งถือเป็นการสรุปบทเรียนครั้งสำคัญของกองทัพก็ว่าได้ จนมีนักวิเคราะห์หลายท่านสรุปตรงกันว่าเป็นการรัฐประหารครั้งสุดท้ายโดยกองทัพ

กว่าทศวรรษหลังเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ บทบาทกองทัพในเวทีการเมืองไทยหดหายไปมาก และดูเหมือนฝ่ายการเมืองหรือนักการเมืองสามารถเข้ามากำกับและมีอิทธิพลเหนือกองทัพในระดับที่ลงตัวพอสมควร อย่างน้อยก็ไม่เห็นอาการเบ่งกล้ามคำรามหรือความไม่พอใจของกองทัพที่มีต่อความเป็นไปทางการเมือง

กระทั่งปัจจุบันในยุคสมัยการนำของ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ตลอดเวลากว่า 5 ปี ที่ผ่านมาเราได้เห็นชัดเจนว่าสถาบันกองทัพไทยมีปัญหาเกิดขึ้นทั้งจากภายในและภายนอกอยู่เนืองๆ และปรากฏความขัดแย้งชัดเจนเป็นระยะๆ ซึ่งโดยพื้นฐานเป็นปัญหาเนื่องจากความสัมพันธ์ที่ไม่ลงตัวระหว่างฝ่ายการเมืองกับกองทัพ

ต้องยอมรับว่ากว่าทศวรรษที่ผ่านมา กองทัพวางตัวเป็นฝ่ายตั้งรับฝ่ายการเมืองมาโดยตลอด จึงเปิดโอกาสให้ระบอบทักษิณฉวยโอกาสรุกคืบเข้ามาจัดระเบียบมากกว่าทุกครั้งทั้งในทางยุทธศาสตร์และกำลังพล โดยพยายามรื้อยุทธศาสตร์ทางทหารและแทรกแซงการแต่งตั้งโยกย้ายให้ขึ้นกับผลประโยชน์ทางการเมืองที่มีวาระทางธุรกิจซ่อนเร้นอยู่จนเกิดปัญหาทำให้กองทัพมีปัญหา มาตลอดในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา

ถ้าย้อนรอยสำรวจตรวจตราในสมัยรัฐบาลทักษิณเกิดความขัดแย้งทางยุทธศาสตร์อย่างรุนแรงถึง 3 ครั้งแม้ไม่ปรากฏชัดเสมอไปก็ตาม แต่กล่าวได้ว่าเป็นการเพาะเชื้อรอยร้าวในกองทัพด้วยกันเองและระหว่างกองทัพกับฝ่ายการเมือง

ครั้งที่ 1 กรณีความสัมพันธ์กับประเทศพม่าที่กองทัพไทยใช้ยุทธศาสตร์รัฐกันชน เพื่อความมั่นคงของประเทศและแนวชายแดนไทย – พม่า มาเนิ่นนานนั้น ได้ถูกรัฐบาลทักษิณ ซึ่งคำนึงถึงผลประโยชน์ทางธุรกิจกับพม่า เพราะมีการร่วมลงทุนในธุรกิจโทรศัพท์และโทรคมนาคม พ.ต.ท.ทักษิณจึงพยายามล้มเลิกยุทธศาสตร์ดังกล่าวจนมีปัญหากระทั่งมีคำสั่งย้าย พล.อ.สุรยุทธ จุลานนท์ อดีต ผบ.ทบ.ในสมัยนั้น ซึ่งปัจจุบันเป็นองคมนตรี

ครั้งที่ 2 กรณีปัญหา 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่แต่เดิมดูแลรับผิดชอบโดยทหารเป็นหลัก แต่ พ.ต.ท.ทักษิณยึดอำนาจจากกองทัพและเอาตำรวจไปทำหน้าที่แทนและเป็นยุคตำรวจที่อิงการเมืองมากเกินไปก็เลยเกิดปัญหาบานปลายมาทุกวันนี้ แม้ พ.ต.ท.ทักษิณเพิ่งนึกได้และมอบอำนาจคืนให้กองทัพเข้ามาแก้ปัญหาแต่ก็สายเกินไป เพราะความขัดแย้งร้าวลึกมากกว่าจะเยียวยาได้ในช่วงสั้นๆ

ครั้งที่ 3 การขายหุ้นชินฯ ซึ่งดาวเทียมไทยคมที่มีประสิทธิภาพทางการสื่อสารและเกี่ยวข้องกับความมั่นคงของประเทศก็ถูกขายให้สิงคโปร์ท่ามกลางความไม่สบายใจของฝ่ายกองทัพ เพราะอาจเกิดปัญหาการจารกรรมข้อมูลข่าวสารทางทหารได้ในอนาคต โดยเฉพาะสถานีกำกับและควบคุมดาวเทียมไทยคมที่ปัจจุบันตั้งอยู่ย่านจังหวัดนนทบุรีอาจถูกย้ายไปตั้งที่ประเทศสิงคโปร์แทน

รอยร้าวของกองทัพที่เกิดขึ้นภายใต้ระบอบทักษิณยังไปไกลถึงขั้นนายทหารบางนายทำตัวสนองความต้องการของฝ่ายการเมืองมากกว่าจะยึดมั่นในเกียรติภูมิและศักดิ์ศรีของนายทหาร นี่เป็นเหตุผลสำคัญที่ พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ ต้องออกมาเตือนสติ

ผมเป็นห่วงครับถ้าระบอบทักษิณยังอยู่รอยร้าวในกองทัพอาจขยายวงลุกลามบานปลาย จนเกิดการรัฐประหารหรือประชาชนต้องตกเป็นเหยื่อของความแตกแยกในครั้งนี้ มาถึงตรงนี้ภัยคุกคามประชาธิปไตยที่ พ.ต.ท.ทักษิณกล่าวหาคนอื่นนั้นน่าจะเป็นตัวเองมากกว่าใคร ที่อาจเป็นเงื่อนไขให้เกิดอำนาจนอกระบบขึ้นในที่สุด

พิมพ์บทความ