เมื่อคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ(รสช.) ทำการปฏิวัติรัฐบาลพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ ประธานที่ปรึกษาบ้านพิษณุโลกอย่างพันศักดิ์ วิญญรัตน์มีอันต้องระเห็จไปอยู่ที่อังกฤษอันเป็นถิ่นเคยอยู่ยู(นิเวอร์ซิตี้)เคยเรียน เช่นเดียวกับนักคิดนักเขียนและปัญญาชนสยามอย่างสุลักษณ์ ศิวรักษ์ ในค่ำคืนหนึ่งพันศักดิ์เอ่ยปากถามสุลักษณ์ว่า

“ที่ผ่านมาอั๊วทำอะไรผิดพลาดบ้าง”

“ลื้อทำผิดสามข้อด้วยกัน” สุลักษณ์ตอบ ก่อนจะขยายความให้ฟังว่า

หนึ่งคือ การเป็นที่ปรึกษาราชการแผ่นดินนั้น ควรจะให้แต่คำปรึกษาไม่ควรเข้าไปแทรกแซงการบริหารราชการแผ่นดินโดยตรง

สองคือ ระบบราชการไทยนั้นมีเส้นสนกลในที่ซับซ้อน คนทำงานกับราชการจำเป็นต้องเข้าใจกลไกดังกล่าว และรู้วิธีสั่งงานราชการตามขั้นตอน รู้จักวิธีเขียนหนังสือราชการให้ข้าราชการปฏิบัติตาม งานจึงจะสัมฤทธิ์ผล

สาม เหล่าบรรดาที่ปรึกษานั้นเต็มไปด้วยนักเรียนนอก วันทั้งวันพูดจากันด้วยภาษาอังกฤษ อันเป็นเครื่องสะท้อนว่าหาได้เข้าใจรากเหง้าสังคมไทยอย่างแท้จริง เมื่อไม่เข้าใจสังคม นโยบายที่นำเสนอออกมาจึงไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง

เมื่อผิดพลาดในข้อแรก บกพร่องในสองข้อหลัง คณะที่ปรึกษาบ้านพิษณุโลกจึงกลายเป็นเป้าและเป็นที่จงเกลียดจงชังของบรรดาข้าราชการจำนวนไม่น้อยที่ต้องทำงานด้วย รวมทั้งเหล่าขุนทหารในคณะ รสช. เมื่อมีการปฏิวัติจุดแรกๆ ที่กำลังทหารถูกส่งเข้าไปค้นข้อมูลก็คือ สำนักงานที่ปรึกษาบ้านพิษณุโลก อันเป็นที่ชุมนุมของจอมยุทธ์ทั้งหลาย ตั้งแต่ พันศักดิ์ ไกรศักดิ์ (ชุณหะวัณ) บวรศักดิ์ (อุวรรโณ) สุรเกียรติ์ (เสถียรไทย) รวมทั้งท่านผู้มีศักดิ์และเกียรติอีกหลายคนที่นั่งอยู่ในทำเนียบรัฐบาลทักษิณทุกวันนี้

พันศักดิ์นั้นแรกเริ่มเดิมทีทางอังกฤษยังไม่ยอมออกวีซ่าให้ สนธิ ลิ้มทองกุลเล่าให้ผู้สื่อข่าวต่างประเทศฟังว่า ได้ช่วยเหลือด้วยการให้บริษัทแห่งหนึ่งของเขาที่จดทะเบียนอยู่ในประเทศอังกฤษ ออกหนังสือรับรองการทำงานให้พันศักดิ์ สายสัมพันธ์ระหว่างพันศักดิ์และสนธิจึงเริ่มต้นจากจุดนั้น จนเมื่อสถานการณ์สงบพันศักดิ์จึงได้กลับมาทำงานเป็นที่ปรึกษาให้กับสนธิ โดยมีห้องทำงานอยู่เยื้องๆ กัน บนสำนักงานผู้จัดการเก่า(ที่ถูกปาอาจมใส่)ย่านถนนพระอาทิตย์ในยุคก่อนที่จะย้ายมาปักหลักที่บ้านพระอาทิตย์อันสง่างามเช่นในปัจจุบัน

สุลักษณ์เองถูกรสช.ฟ้องร้องด้วยข้อหาหนัก คือ หมิ่นพระบรมเดชานุภาพ แต่ในที่สุดก็สามารถรอดพ้นราชภัยมาได้ แต่กลับเป็นรสช.เสียอีกที่ต้องพ้นไปจากวงจรแห่งอำนาจหลังการลุกฮือขึ้นของประชนไทยในช่วงเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ

วันนี้สุลักษณ์ยังคงปักหลักเป็นปัญญาชนอิสระผู้วิพากษ์วิจารณ์การทำงานของรัฐบาลทักษิณอย่างเข้มข้นมาโดยตลอด ส่วนพันศักดิ์กลับมาเป็นที่ปรึกษานายกรัฐมนตรีอีกครั้ง หลังจากขายความคิดบรรเจิดให้กับทักษิณจนหลายต่อหลายเรื่องถูกผลักดันให้กลายเป็นนโยบายของพรรคไทยรักไทยในการลงชิงชัยเลือกตั้งครั้งแรก

ไม่มีใครรู้ว่าวันหนึ่งข้างหน้าสองนักคิดสยามจะมีโอกาสกลับมานอนคุยกันอีกครั้งหรือไม่ที่ประเทศอังกฤษ ท่ามกลางสถานการณ์การเมืองที่ผันผวน จากปรากฏการณ์สนธิ ลิ้มทองกุลที่สั่นสะเทือนระบอบทักษิณยิ่งกว่าการอภิปรายของพรรคฝ่ายค้าน

เห็นที่แต่ละฝ่ายต้องเตรียมขอวีซ่ากันไว้ตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อความไม่ประมาท ส่วนข้อผิดพลาดเอาไว้ค่อยคุยกันทีหลัง

พิมพ์บทความ