- ดวงฤทัย เอสะนาชาตัง -

ทุกค่ำวันเสาร์-อาทิตย์ เวลาหกโมงครึ่งถึงสองทุ่ม ดิฉันมี “พิธีกรรม”ที่ต้องเข้าร่วมกับชาวบ้านร้านตลาดอีกหลากหลายผู้คนผ่านหน้าจอโทรทัศน์ นั่นคือ มาร่วมลุ้นระทึกกับจอมนางแห่งวังหลวง – แดจังกึม ให้ผ่านพ้นปัญหาแต่ละตอน แต่ละเปลาะไปให้ได้ ให้เรื่องราวของชีวิตเธอราบรื่น ให้.... ฯลฯ (เท่าที่ดูละครเรื่องนี้มาหลายตอน ถึงแม้นว่าเธอจะตกระกำลำบากอย่างไร สุดท้ายเธอก็ชนะอุปสรรคนั่นทุกครั้ง) คนเขียนบทละครก็ช่างกระไร มีปมปัญหามาให้เธอแก้ (และชนะ) ทุกคราวไป

กระนั้นก็เถอะ ดิฉันก็ยัง “ติดตาม” ละครเรื่องนี้อย่างกระชั้นชิด ไม่ใยดีสายตาของเพื่อนๆ ที่ปรายตามามอง แล้วส่ายหัว ตั้งคำถามว่า ทำไมดิฉันช่างดูหนังที่ “ตลาด” เสียเหลือเกิน จริงๆ แล้วดิฉันมีอารมณ์ร่วมกับคนส่วนใหญ่มาโดยตลอด ชาวบ้านเขาอินอะไรกัน ดิฉันก็อินกับเขาด้วยทุกที

ดูแดจังกึม ไปก็คิดถึงอาหารเกาหลีไป เที่ยวโทรศัพท์ตามเพื่อนๆ ว่าไปกินอาหารเกาหลีกันเถอะ “อิน” กับละครเรื่องนี้มากขนาดนี้ จนเพื่อนคนหนึ่งบอกว่า ดิฉันควรจะไปร่วมทัวร์แดจังกึมในดินแดนโสมด้วย ถึงจะครบสูตรการอินละครเรื่องนี้ ขณะนี้บริษัทท่องเที่ยว ต่างบรรจุสตูดิโอถ่ายหนังเรื่องนี้เข้าไปในแพ็คเกจ การท่องเที่ยวกันหมดแล้ว

ดูหนังเกาหลี กินอาหารเกาหลี (ยังไม่ไป) เที่ยวเกาหลี และตอนนี้ซื้อหนังสือแดจังกึม มาไว้ในครอบครองเรียบร้อยโรงเรียนเกาหลีไปแล้ว ดิฉันเป็นพวกอ่านแบบตามเก็บรายละเอียดตามหลัง ไม่ได้อ่านเพื่ออยากรู้เรื่องราวล่วงหน้า การอ่านล่วงหน้าทำให้ดิฉันดูละครเรื่องนี้ไม่สนุก ไม่ได้ลุ้น ไม่ได้ใจหายใจคว่ำไปกับสาวน้อยจังกึม

แดจังกึม จอมนางแห่งวังหลวง ฉบับภาษาไทย เป็นลิขสิทธิ์ของสำนักพิมพ์สยามอินเตอร์บุ๊คส์ ผู้เขียนคือ Yu-Min-Ju ผู้แปลคือไพบูลย์ ปิตะเสน หนังสือซี่รี่ย์นี้มีถึงสี่เล่ม ขณะนี้วางตลาดไปแล้วสามเล่ม แดจังกึม ฉบับหนังสือโกยเรตติ้งพอกันกับละครทีวี เมื่อหนังสือเล่มแรกออกวางตลาด ดิฉันไปถามหาหนังสือเล่มนี้ที่ร้านหนังสือบริเวณท่าพระจันทร์ พนักงานบอกว่า ต้องจองล่วงหน้า หนังสือมาถึงร้านแล้วหมดไปอย่างรวดเร็ว ( ณ ขณะที่ความเรียงชิ้นนี้ออนไลน์ หนังสือทั้งสามเล่ม หาซื้อได้ทั่วไปแล้ว )

ได้หนังสือเล่มหนึ่งมา อ่านไปก็สะดุ้งไป มีอยู่ตอนนึง ซังกุงสูงสุดแห่งห้องเครื่องเอื้อนเอ่ยปรัชญาประจำตัวอยู่บ่อยครั้ง คือ “ไม่เราฆ่า ก็เป็นเราที่ถูกฆ่า” ( ซังกุง-หมายถึงนางวังระดับหัวหน้า ) ดิฉันคัดคำพูดของซังกุงสูงสุดบางตอนมาฝาก “เราเองก็เข้าวังแต่เยาว์วัย ...หลังเป็นนางวังแล้ว จำต้องรออีกถึง 20 ปีจนได้เป็นซังกุง แห่งห้องเครื่อง ดังนั้นสำหรับตำแหน่งซังกุง ต้องเข้าวังทำงานไม่ต่ำกว่า 35 ปี จึงจะได้ครองระดับ 9 เส้นทางของซังกุงนั้นมิได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ ยิ่งในแผ่นดินนี้ โอกาสที่สตรีทำงานมิได้มีเพียง นางวัง แพทย์หญิง นางรำ และนางทรงเท่านั้น แต่ก็มีเพียงนางวังเท่านั้นที่ถือครองบรรดาศักดิ์” ไม่ต้องสงสัยเลยว่าเบื้องหลังการขึ้นมาเป็นซังกุงสูงสุดของเธอนั้นจะโรยด้วยกลีบกุหลาบสีเลือดเพียงใด

สาแหรกแห่งอำนาจในวังแห่งนี้ก็หลากหลายมาก อ่านไปก็จะพบตำแหน่ง ซังกุงอีกมากมาย ซังกุงสูงสุด ซังกุงปกครอง ซังกุงเครื่องเทศ ซังกุงลิ้มรส และซังกุงอีกหลายซังกุง ยังไม่นับนางวังที่มีตำแหน่งยังไม่ถึงระดับซังกุง คือยังเป็นนางวังรุ่นเด็ก ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นชื่อตำแหน่งในภาษาเกาหลีที่อ่านยากทั้งหลาย

โดยรวมแล้ว ทั้งละครและหนังสือต่างเน้นถึงชีวิตของจังกึม ผู้หญิงคนหนึ่งที่ไต่เต้าสายพานแห่งอำนาจขึ้นมาจาก การเป็นนางวังตั้งแต่รุ่นเยาว์ จนมาเป็นผู้หญิงคนแรกที่ดำรงตำแหน่งหมอหลวง มีชีวิตอยู่ในรัชสมัยของกษัตริย์จุงจง แห่งเกาหลี เมื่อ 500 ปี เธอเดินตามรอยของผู้เป็นแม่ผู้ซึ่งเป็นนางวังมาก่อน แดจังกึมใช้วิชาการ “ทำอาหาร” ที่เยี่ยมยอดผสานเข้ากับความรู้ในทางการแพทย์ จนกลายเป็น แดจังกึม แด เป็นคำเรียกขานเชิงยกย่อง ตรงกับภาษาอังกฤษว่า The Great

ดิฉันอ่านหนังสือไป ดูละครไป บางตอนก็นึกแว่บถึง นักเขียนคนโปรดของดิฉัน “คำ ผกา” ถ้าเธอได้อ่านหนังสือเล่มนี้ หรือดูละครเรื่องนี้ เธอจะวิพากษ์ ถึงมันว่าอย่างไรหนอ ในฐานะที่เป็น “แม่ครัว” เหมือนกัน เธอคงจะวิพากษ์มันว่า แดจังกึมกำลัง ตอกย้ำและรองรับวัฒนธรรมอาหารแบบชาววัง ซึ่งเป็นวัฒนธรรมแบบการรวมศูนย์อำนาจ อันเป็นอำนาจแบบกระแสหลัก มิหนำซ้ำยังส่งเสริมอุดมคติ ครอบครัวแบบผัวเดียว เมียเดียว หรือไม่ก็หนังสือเล่มนี้ ยังคงอุดมการณ์แบบเก่า ให้นางเอกเป็นกุลสตรี ซึ่งเป็นอุดมคติของนางเอกแบบเดิมๆเสียเหลือเกิน (อันเป็นขั้วตรงข้ามกับนางร้าย คือดอกทอง) ดิฉันนี่ช่างอ่านหนังสือที่ไม่ “ก้าวหน้า”เอาเสียเลย

ข้อมูลจากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ฉบับออนไลน์ บอกว่า เรื่องราวของแดจังกึม ยังคงเป็นข้อถกเถียงกันอยู่ บ้างก็ว่าเธอมีตัวตนจริง บ้างก็ว่า เธอไม่มีตัวตนจริง คนเขียน “สร้าง” เธอขึ้นมาจากชีวิตของสตรีในราชสำนักในพงศาวดารเกาหลีอีกหลากหลายคน ข้อมูลสองสามบรรทัดตรงนี้ทำให้ดิฉันอดคิดถึงวิทยานิพนธ์ อันลือลั่นของสายพิน แก้วงามประเสริฐ เรื่อง การเมืองในอนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี วิทยานิพนธ์ชิ้นนี้ก่อให้เกิดคำถามขึ้นมาว่า วีรกรรมคุณหญิงโม นั้นมีจริงหรือไม่ หรือเป็นแค่เพียงวาทกรรมที่เกิดขึ้นมาเพื่อรองรับอุดมการณ์ทางการเมืองบางประการ

ส่วนแดจังกึมนั้น เธอจะมีตัวตนจริง ในประวัติศาสตร์เกาหลีหรือไม่ก็ตาม ไม่ใช่ประเด็นที่ดิฉันสนใจมากนัก แต่มันกลับทำให้ดิฉันคิดย้อนไปและ สามารถตอบตัวเองได้ว่า ทำไมตัวเองต้องมาดูแดจังกึม อย่างติดหนึบขนาดนี้

มันอาจเป็นเพราะทำให้ดิฉันรู้สึกว่าอำนาจผู้หญิงนั้นมีอยู่ และดิฉันก็ต้องมาตอกย้ำ การรับรู้ถึงอำนาจนี้ผ่านละครทีวีทุกเย็นของวันเสาร์-อาทิตย์ แต่มันน่าใจหายเสียเหลือเกิน เมื่อพบว่าอำนาจเหล่านี้มีอยู่เพียงในนวนิยายและละครทีวีเท่านั้นเอง

พิมพ์บทความ