ตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีได้ "ทวิต" ถึงแฟนคลับในเรื่องราวต่างๆ มากมายโดยเฉพาะที่เกี่ยวกับตนเอง แต่กลับไม่มีแม้แต่ข้อความเดียวที่กล่าวถึง "ซิเนตรา ทรัสต์" ซึ่งผู้ช่วยเลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ให้การต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง

คนโบราณเคยกล่าวไว้ว่า “ความตายเป็นสิ่งที่ธรรมชาติให้มาเพื่อให้หลุดพ้นจากความเจ็บปวด ซึ่งอาจจะไม่ใช่ความเจ็บปวดทางร่างกาย อาจเป็นความรู้สึกเจ็บปวดภายในใจ แล้วเราก็หยิบสิ่งที่ธรรมชาติให้มาหยุดยั้งความเจ็บปวดนั้น” แล้วอะไรที่ทำให้พี่สืบเจ็บปวดหัวใจขนาดนั้น

ครึ่งหลังของเดือนกันยายนเริ่มต้นสัปดาห์ด้วยเหตุการณ์ "Black Monday" ที่ดัชนีดาวโจนส์ตกลงในวันเดียวถึง 504.5 จุด หรือราวร้อยละ 4.4 ในการซื้อขายของวันจันทร์ที่ 15 กันยายนที่ผ่านมา การที่ราคาหุ้นในตลาดนิวยอร์กไหลลื่นดิ่งลงอย่างรวดเร็วเช่นนี้เป็นผลมาจาก ที่วาณิชธนกิจขนาดยักษ์ใหญ่อย่างเลห์แมน บราเธอร์ส

แต่เดิมนั้น เรามักเชื่อว่าเราสามารถแบ่งแยกสังคมเผด็จการจากสังคมประชาธิปไตยด้วยการพิจารณาตัวบทในรัฐธรรมนูญ และกฏหมายฉบับอื่น เช่น เราฟันธงกันมาตลอดว่า การมี มาตรา 17 ในรัฐธรรมนูญในยุคจอมพลสฤษดิ์ที่ให้อำนาจนายกรัฐมนตรีอย่างกว้างขวางในการ ตัดสินใจต่างๆภายใต้เรื่องความมั่นคงของชาตินั้นเป็นข้อบ่งชี้อย่างชัดเจน ว่าสังคมในยุคนั้นเป็นเผด็จการ

หลักเกณฑ์กำหนดค่าปรับที่เหมาะสม (Optimal Fine) โดยสมมติว่ามีการบังคับใช้กฎหมายอย่างสมบูรณ์ สามารถแยกพิจารณาภายใต้หลักกำหนดความรับผิด (Rule of Liability) 2 รูปแบบ คือ

ผู้เขียนรู้สึกดีใจที่เห็นรัฐบาลชุดนี้ นำโดย อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี และ กรณ์ จาติกวณิช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ประกาศแนวทางแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบที่ชัดเจนและเป็นรูปธรรม โดยนายกรัฐมนตรีได้กล่าวในงาน “ก้าวที่ยั่งยืนสู่ชีวิตใหม่ปลอดหนี้นอกระบบ” ที่จัดโดยกระทรวงการคลัง วันที่ 16 สิงหาคม 2553 ตอนหนึ่งว่า “การแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบ และหนี้สินภาคประชาชน ต้องมุ่งเน้นแนวทางการแก้ไขปัญหาที่ยั่งยืน โดยไม่หวังผลทางการเมืองระยะสั้น ต้องไม่ใช่การแจกเงิน ไม่ว่าจะเป็นการชำระหนี้แทน หรือการคิดดอกเบี้ยที่ต่ำเกินไป แต่ต้องมีการกลั่นกรองอย่างรอบคอบ ควบคู่ไปกับการพัฒนาศักยภาพลูกหนี้”

ในบทความ "ทำไมบทบาทของปัญญาชนสาธารณะจึงเสื่อมถอยลง ?" เบเนดิกต์ แอนเดอร์สัน ชี้ว่า สาเหตุที่ทำให้นักวิชาการมหาวิทยาลัยไม่เล่นบทบาทปัญญาชนสาธาณะคือ "ในอุษาคเนย์นั้น อาจารย์มหาวิทยาลัยมีรายได้ต่ำ จึงต้องหาทางออกด้วยการรับงานโครงการวิจัยของรัฐที่ไร้ประโยชน์ หาลำไพ่พิเศษด้วยการสอนที่มหาวิทยาลัยอื่น เก็งกำไรอสังหาริมทรัพย์ และอาศัยช่องทางต่าง ๆ ในสื่อมวลชน เช่น เขียนบทความในหนังสือพิมพ์ ทำรายการทีวี ฯลฯ อาจารย์เหล่านี้จึงมักละเลยหรือไม่สนใจนักศึกษา หรือไม่ก็ปฏิบัติต่อนักศึกษาแบบราชการ นักวิชาการจำนวนไม่น้อยไม่ยอมสอนหนังสือเลย แต่เลือกไปกินตำแหน่งในสถาบันวิจัยที่แทบไม่มีผลงานใด ๆ"

Mohammed VI ขึ้นครองราชย์ต่อจาก Hassan II ผู้เป็นพ่อได้ครบ 10 ปี หนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ Tel Quel (ตีพิมพ์เป็นภาษาฝรั่งเศส) และหนังสือพิมพ์ Nichane (ตีพิมพ์ในเนื้อความเดียวกัน แต่เป็นภาษาอาหรับ) ร่วมมือกับหนังสือพิมพ์ Le Monde ของฝรั่งเศส ถือโอกาสนี้จัดทำผลสำรวจความคิดเห็นของชาวโมร็อกโกในประเด็นต่างๆ เกี่ยวกับ Mohammed VI และจะเผยแพร่ลงในหนังสือพิมพ์ฉบับต้นเดือนสิงหาคม

แนวทางที่รัฐบาลชุดนี้ใช้ในการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบไปสู่ประชาชน จากข่าวสารที่ผมติดตามกลไกในการแก้ปัญหาดังกล่าว น่าจะประกอบไปด้วยการโอนหนี้นอกระบบเข้ามาสู่ในระบบ จะทำให้ภาระดอกเบี้ยของ ลูกหนี้ลดลงเป็นจำนวนมาก และการออก "บัตรลดหนี้ วินัยดีมีวงเงิน" มาให้กับลูกหนี้ เพื่อช่วยสร้างวินัยทางการเงิน นอกจากนั้นยังมีการศึกษาถึงความเป็นไปได้ในการจัดตั้งระบบการเงินระดับราก หญ้า (micro finances) ซึ่งจะเป็นกลไกหลักในการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบอย่างยั่งยืน

กรุงย่างกุ้ง ปลายเดือนพฤษภาคม 2551 ผมกับเพื่อนๆ กำลังนั่งคุยอย่างตั้งอกตั้งใจกับนักศึกษาหนุ่มสาวชาวพม่าสิบกว่าคนที่มาเรียนภาษาอังกฤษที่ American Center 1 ในกรุงย่างกุ้ง หลังจากได้ทำความรู้จักถึงที่มาที่ไปของกันและกันได้สักพัก เราก็พูดคุยกันถึงสถานการณ์ในพม่า ทั้งเรื่องการชุมนุมประท้วงของประชาชนที่นำโดยพระสงฆ์ เรื่องพายุไซโคลนนาร์กิสที่เพิ่งนำภัยพิบัติมาสู่ประเทศ รวมถึงเรื่องรัฐบาลทหารของพม่า

 เรื่อง "นายวิคเตอร์ บูท" นี่กำลังสนุก เพราะถึงตอน "คมเฉือนคม" ระหว่าง "คมรัสเซีย" เฉือนกับ "คมสหรัฐ" ประเด็นที่ต้องจับตาก็คือ สหรัฐจะทำอย่างไรจึงสามารถเอาตัวนายบูทไปได้ภายใน ๓๐ วัน และทำอย่างไรที่รัสเซียจะสามารถพิสูจน์ให้เห็นตามที่พูด "ทำทุกทางเพื่อไม่ให้นายบูทถูกส่งตัวไปสหรัฐ"?  "คุกบางขวาง" ตอนนี้ (๒๖ ส.ค. ๕๓) คงเป็นที่รู้จักกันไปทั้งโลกแล้วกระมัง เพราะกลายเป็นจุดชุมนุมกองทัพนักข่าวจากเกือบทุกมุมโลก ทั้งกล้องโทรทัศน์ ทั้งกล้องถ่ายภาพนิ่งจับจ้องเขม็ง-เล็งปากประตู นายวิคเตอร์ บูท ปรากฏกายไปขึ้นเรือบินเมื่อไหร่ ก็หมายความว่า...

ก๊าซหุงต้มหรือ LPG ที่ใช้กันทุกวันนี้ได้มาจาก 3 แหล่ง คือ โรงกลั่นน้ำมันซึ่งใช้น้ำมันดิบเป็นวัตถุดิบ โรงแยกก๊าซซึ่งใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นวัตถุดิบ และการนำเข้าในรูปของก๊าซโปรเพน และก๊าซบิวเทน ในปี 2552 ก๊าซปิโตรเลียมเหลวที่ใช้ในประเทศไทยมาจากโรงแยกก๊าซ (GSP) ประมาณครึ่งหนึ่งจากโรงกลั่นน้ำมันประมาณร้อยละ 34 และจากการนำเข้าร้อยละ 14

ผมเชื่อว่ามีปัญหาทางสังคมมากมายหลายประการ ที่เราไม่สามารถเข้าใจได้ และเราก็อยากจะรู้ว่าทำไมคนปัจจุบันนี้ถึงทำร้ายหรือฆ่ากันง่ายเหลือเกิน เราอาจจะตอบได้แต่เพียงว่าคนในสังคมไทยมองหาทางแก้ปัญหาอื่นๆ ไม่เป็น จึงต้องใช้ความรุนแรงในการแก้ปัญหา ซึ่งผมคิดว่าคำตอบนี้ไม่เพียงพอต่อการอธิบายปรากฏการณ์การใช้ความรุนแรงทั้งหลายบรรดาที่เกิดขึ้นได้

กราบขออภัยพี่น้องเอ๊ย ใบตองแห้งไม่ได้ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง สก.พรรค กมม.ดังที่ “เสี้ยมเขา” (ไม่ใช่เสี้ยมเรา) ไว้ เพราะที่อยู่ตามทะเบียนบ้านต้องเหาะข้ามกรุงไปเกือบถึงแยกราชประสงค์ แล้ววันอาทิตย์ก็เป็นวันครอบครัวที่มีภาระกับบุตรภรรยา ผมเลยกลายเป็นเสียงข้างมาก 61% ที่นอนหลับทับสิทธิ โธ่ ก็ไม่คาดคิดนี่ครับว่าไม่ได้ไปลงแค่คนเดียวจะแพ้ทั้งยวง หลังปิดหีบยังคุยอยู่หลัดๆ ว่ามีความหวังตั้ง 8 คน ที่ไหนได้ ตกค่ำผลออกมาตั้งแต่ยังไม่ทันกางมุ้งว่า “จู๋น จู๋น” ทั้ง สก.สข.

ช่วงปลายปี 2551 ขณะที่พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตยบุกยึดทำเนียบรัฐบาลไว้เป็นเดือน เกิดเหตุเลือดตกยางออกหลายหน แต่คราวที่เรียกได้ว่าละเลงเลือดเดือดพล่านขั้นสูงสุด หนีไม่พ้นอีเว้นท์ 7 ตุลาคม หน้ารัฐสภา (จำได้ว่าแกนนำนักเคลื่อนไหวในฝ่ายประชาธิปไตยได้ไปร้องเรียนคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนฯ หาว่าพันธมิตรฯ มีเจตนา “พาคนไปตาย” เพื่อยั่วยุให้ตำรวจใช้ความรุนแรง)

ปัญหาทั้งหมดทั้งปวงในสังคมนั้นเกี่ยวพันกันกับส่วนต่างๆ อย่างแยกไม่ออก เราไม่สามารถแยกส่วนปัญหาสังคมแล้วทำความเข้าใจมันได้โดยปราศจากการเชื่อมโยง เช่นการศึกษาเรื่องบทบาทของสื่อ นอกจากจะต้องทำความเข้าใจสื่อโดยตัวของมันเอง ยังต้องเข้าใจตั้งแต่แรงจูงใจและข้อจำกัดที่ทำให้สถาบันสื่อมีพฤติกรรมต่างๆ สภาพแวดล้อมที่เป็นตัวกลางระหว่างสื่อกับผู้รับสาร ที่มีผลต่อการรับสาร

เศรษฐกิจสร้างสรรค์ของไทย​จะ​เป็น​ได้​แค่ฝันหวาน​ ​หาก​ไม่​สามารถ​เข้า​ถึง​รากทางวัฒนธรรมเพื่อสร้างมูลค่า​เพิ่มสู่​ความ​ แตกต่างที่ยั่งยืน​ได้ ...เศรษฐกิจสร้างสรรค์​ (Creative Economy) ​กำ​ลัง​เป็น​ที่สนใจของประ​เทศไทย​ทั้ง​ภาครัฐ​และ​เอกชน​ ​เห็น​ได้​จาก​มีนโยบายรัฐ​ ​องค์กรต่างๆ​ ​นักธุรกิจ​ ​และ​แม้​แต่ศิลปิน​หรือ​ผู้​สร้างสรรค์สื่อต่างๆ​ออกมาพูด​ใน​ประ​เด็นดังกล่าวอย่างต่อ​เนื่อง​...

นานมากแล้วที่เราได้เขียนฉบับแรกสำหรับ Open Online แอบดีใจหลายครั้งที่บก.บอกว่ายังติดขัด ไม่สามารถเปิดตัวได้ จนในที่สุดก็เลยกำหนดของฉบับที่สองจนได้ ไม่มีข้อแก้ตัวแล้ว สำหรับฉบับแรกอยู่ในช่วงการสัมมนา ซึ่งเป็นประสบการณ์แปลกใหม่ของ NGO สมัครเล่น ที่กลายมาเป็นงานจริงและงานประจำ ไหงมาอยู่ในวงการนี้ได้ ตอนแรกแค่อยากจะทำเท่านั้น อยากจะทำให้ได้ดี และฝันว่าวันหนึ่งจะมีคนเห็นสิ่งที่เราทำ สนับสนุนและส่งเสริมให้เราได้ทำ ตอนนี้ก็เดินทางไปหาฝัน หาทุนทำงานไปพลาง

 บทความคราวก่อนได้เล่าทิ้งท้ายไว้ว่าทิศทางโลกธุรกิจทุกวันนี้อาจไม่ได้กำลังแข่งกันสร้างสิ่งที่ “ดีกว่า” ในเชิงผลผลิต (Productivity) เสมอไป หากแต่กำลังมุ่งแข่งขันกันสร้าง “มูลค่าเพิ่ม” ให้กับสินค้าเป็นที่ตั้ง ด้วยความที่มูลค่าเป็นสิ่งที่วัดได้ยาก ขึ้นกับบรรทัดฐาน ความคาดหวัง รสนิยม และพื้นเพของแต่ละปัจเจกบุคคลว่าใครจะให้คุณค่ากับอะไรมากกว่ากัน ทำให้หลายครั้งการสร้างมูลค่าเพิ่มกลายเป็นการมุ่ง “เอาใจ” ผู้บริโภคเป็นสำคัญ เพราะสิ่งใดก็ตามที่ถูกใจเราแล้ว ไม่ว่าจะดีจริงหรือไม่ ย่อมมีมูลค่าในสายตาและกระเป๋าเงินของเราเสมอ

 น้ำดื่มบรรจุขวดออกวางขายในท้องตลาดเป็นครั้งแรกเมื่อประมาณ 30 กว่าปีที่แล้ว มันสร้างความประหลาดใจแก่ผู้คนจำนวนไม่น้อย ด้วยในขณะนั้นน้ำมีสถานภาพเป็นทรัพยากรสาธารณะแบบเต็มขั้น ทุกคนสามารถตวงตักกักเก็บไว้ดื่มกินและชำระล้างได้แบบฟรีๆ ทั้งจากสายฝนโปรยปราย จากแม่น้ำลำคลอง จากบ่อน้ำบาดาล มิหนำซ้ำหลายต่อหลายเมืองยังวางระบบประปาส่งน้ำตามท่อมาถึงบ้าน คนเมืองจึงเข้าถึงน้ำได้ง่ายเพียงเปิดก๊อก แม้ต้องจ่ายค่าความสะดวกก็ยังนับว่าถูกแสนถูก...แล้วใครกันที่จะยอมควักกระเป๋าเพื่อซื้อน้ำดื่ม

เรื่องเล่าที่เกิดบนโลกในตอนนี้ จะขอยกเรื่องที่กำลังเกิดขึ้นในช่วงนี้พอดี เพราะมีการเตือนจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) ว่ามีการระบาดของโรคที่มียุงเป็นพาหะเช่น มาลาเรีย ไข้เลือดออก และ โรคไข้สมองอักเสบ จึงอยากมาเล่าให้ผู้อ่านว่าโรคพวกนี้มีที่มาที่ไปอย่างไร ทำงานอย่างไร และกลไกป้องกันในปัจจุบันมีไหม

ผมอ่านข่าวเรื่องยุทธศาสตร์การปฏิรูปของคณะกรรมการปฏิรูปชุดคุณอานันท์ ปันยารชุน ไปรอบแรกอย่างเคลิบเคลิ้ม เนื้อหาของยุทธศาสตร์นั้นอ่านผ่านๆก็ช่างฟังดูรื่นหูประดุจดังเสียงร้องสุดนุ่มของนักร้องนำวงแคลอรี่ บลา บลา ไหนจะมีทั้งการสร้างความเป็นธรรม การเปลี่ยนโครงสร้างอำนาจ การเสริมสร้างศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียม การสร้างโอกาสการพัฒนากาย ใจ ภูมิปัญญาและจิตวิญญาน การสร้างชีวิตที่สงบสุขตามวิถีวัฒนธรรมสันติภาพ มีแม้กระทั่งการสร้างภูมิคุ้มกันรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงซึ่งเป็นหัวใจหลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

“มันดีขนาดนั้นเลยหรือ” ผมนึกในใจหลังจากฟังดร.นอร์แมน อัพฮอฟฟ์ นักคิดและนักวิชาการด้านการพัฒนาชนบทชื่อดังแห่งมหาวิทยาลัยคอร์แนลบรรยายเรื่องระบบการเพิ่มผลผลิตข้าวจบ ดร.นอร์แมนเล่าถึงระบบการปลูกข้าวที่ใช้น้ำน้อยกว่าปกติครึ่งหนึ่งแต่ให้ผลผลิตเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัวโดยไม่ต้องพึ่งปุ๋ยเคมี ยาฆ่าแมลงหรือเมล็ดพันธุ์ข้าวจีเอ็มโอ หลังจากที่ได้มีโอกาสพูดคุยกับดร.นอร์แมนอีกหลายครั้ง ผมเริ่มเชื่อเหมือนเขาว่าบางทีนี่อาจเป็นการปฏิวัติครั้งสำคัญของโลก เป็นการปฎิวัติระบบการผลิตข้าวที่มีเครือข่ายของชาวนาชาวไร่เป็นกำลังขับเคลื่อนสำคัญ

ในขณะที่หลายฝ่ายกำลังวิจารณ์ข้อตกลงในเรื่อง Google Book มีงานเขียนใน The Chronicle ที่น่าสนใจชิ้นหนึ่ง เกี่ยวกับความผิดพลาดของการสร้างเมทาดาตา (metadata) อัตโนมัติของ Google Book โดย Geoffrey Nunberg จาก UC Berkeley ในช่วงต้นของบทความ Nunberg ใช้เวลาอธิบายความเชื่อที่ว่า ไม่ว่าผลของการพิจารณาเรื่องข้อตกลงจะออกมาในรูปแบบไหน Google Book ก็จะกลายเป็นมหาอำนาจทางความรู้ไปอย่างไม่แทบจะต้องสงสัย ถึงกับบอกว่า "เป็นที่ประจักษ์แล้วว่า Google Book นั้นกำลังมุ่งสู่การเป็นห้องสมุดดิจิตอลที่ใหญ่ที่สุดในโลก ที่สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่านั้นก็คือ เกือบจะแน่นอนแล้วว่าจะเป็นแห่งสุดท้ายด้วย"

"ม่าย ab-แบ๊ว ฮ่ะป๋า" เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งของการใช้ภาษาแสลง หากใครอ่านเข้าใจ..

ความน่าจะเป็นบนเส้นขนาน (ครั้งสุดท้าย) หากข้อมูลไม่ผิดพลาด คุณวินทร์เขียนจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ฉบับแรกถึงผมในเดือนกรกฎาคม ปี พ.ศ. 2544 หมายความว่านอกจากสถานภาพ “ญาติน้ำหมึก” ที่มีอยู่โดยปริยาย เรายังเป็นเพื่อนทางจดหมายกันมาแล้วเกือบแปดปี เวลาแปดปีไม่อาจเรียกว่านานโข แต่ก็เรียกว่าสั้นกุดไม่ได้ เด็กอายุสิบขวบกับวัยรุ่นอายุสิบแปดแตกต่างกันมาก แม้ว่าหนุ่มวัยยี่สิบปลายๆกับชายวัยสามสิบกลางๆจะไม่ค่อยเปลี่ยนแปลงไป เท่าไรนัก (หมายถึงผมนะครับ) เวลาแปดปีก็มีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นกับทั้งสังคมโลก สังคมไทย และรายละเอียดในชีวิตส่วนตัวของผมเองไม่น้อย

หลังฝนหลงหนาวกลางเดือนมกราคมผ่านไป ก็ได้เวลาช้อปปิ้งผักปลอดสารกัน ผักพวกนี้ผมไม่ได้ปลูก เค้าขึ้นของเค้าเอง อาจจะอยู่มาก่อนแล้วหรือเลือกที่จะมาอยู่ ลมพัดฝนพาหรือแอบมากับขี้วัวขี้ควายจากต่างถิ่นต่างตำบลก็เป็นไปได้ ปะเหมาะเคราะห์ดี (อุณหภูมิ ความชื้น แสงแดด) ก็โผล่หน้ามาทักทายกัน เราจะไม่มีทางพบเห็นชีวิตเล็ก ๆ เหล่านี้เติบโตขึ้นมาจากการทำเกษตรเคมีอย่างแน่นอน ความที่ถูกตีค่าเป็นวัชพืช ต้องกำจัด ต้องทำลาย โดยหารู้ไม่ว่ามันได้ทำลายปัจจัยพื้นฐานของการพึ่งพาตนเอง นั่นคือ “แหล่งอาหาร” ไปพร้อม ๆ กัน

การบริโภคผลิตภัณฑ์ประเภทอาหารสำเร็จรูป กึ่งสำเร็จรูปไม่ใช่สิ่งแปลกใหม่ในสังคมไทย อาจจะนับตั้งแต่น้ำอัดลมได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการกินดื่มประจำวัน และขยายพื้นที่ขายไปไกลขนาดชายแดนไหน ยอดดอยไหนก็มีขาย นี่คือดัชนีชี้วัดความเจริญที่เพื่อนชาวเวียดนามคนหนึ่งใช้ประเมินความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจของเมืองไทย ในทัศนะของเขา การที่น้ำอัดลมมีขายทุกที่หมายถึงความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ และความสามารถในการจับจ่ายของผู้บริโภค รวมทั้งคุณภาพชีวิตแบบหนึ่งที่ผู้บริโภคไม่ถูกจำกัดอยู่เพียงของ “พื้นบ้าน”

ข่าวเล็กๆ ขำๆ ออกมาเมื่อไม่นานมานี้ บอกว่า นักการเมืองกังวลว่า การจัดเก็บภาษีมรดก จะทำให้ครอบครัวแตกแยก! ยามที่รัฐบาลประชาธิปัตย์พยายามแก้เก้อหลังถูกแซวว่าลอกการบ้านประชานิยมจากรัฐบาลทักษิณมาแทบทั้งดุ้น ผู้นำรัฐบาลก็ออกมาบอกว่า การดำเนินงานของรัฐบาลนั้น ออกจะใกล้เคียงแนวทางแบบ "รัฐสวัสดิการ" แล้วล่าสุดเรื่องหนึ่งที่งัดออกมาก็คือ การเดินหน้าเรื่องเก็บภาษีที่ดินและมรดก

ผู้หญิงก็มีรู! ไม่เฉพาะผู้ชายหรอกที่มีรูโหว่รอให้สินค้าทั้งหลายมาอุด ผู้หญิงขาวหมวยสวยอึ๋ม (และไม่อึ๋ม)..

หลายวันก่อน..ได้คุยกับพรรคพวกในกลุ่มที่เคยเดินทางป่าด้วยกันเมื่อหลายปีที่แล้วเกี่ยวกับเรื่องบางเรื่องของคลองกลาย อ.ท่าศาลา จ.นครศรีธรรมราช เกี่ยวกับการที่บริษัทขุดเจาะน้ำมันและก๊าซธรรมชาติบิ๊กเบิ้มของสหรัฐ เตรียมย้ายฐานปฏิบัติการบนฝั่งจากสงขลา ไปตั้งที่ จ.นครศรีธรรมราช จะด้วยเหตุผลอะไรก็แล้วแต่ แต่ความเป็นจริงคือมันก็อีหร็อบเดิม ไม่ว่าจะเป็นแค่เพียงคนหนึ่งคน หนึ่งบริษัทหรือหนึ่งโครงการฯ ก็ตาม ไม่ว่าสงขลา ประจวบฯ ชุมพร หรือที่ไหนๆ ก็ตาม หากเป็นการเดินทางมาของการกลุ่มทุนขนาดใหญ่กับโรคร้ายของกลุ่มทุนเหล่านั้น ที่ไหนก็ที่นั่น...ป่วยการจะคัดง้าง

ความคิดหมายเลขหนึ่ง ผมไม่แน่ใจนัก ว่าเสียงตอบรับโรดแม็พของคุณอภิสิทธิ์ในแง่บวกที่มาจากฝ่ายค้านอย่างพรรคเพื่อไทยหรือพล.อ. ชวลิต เป็นเสียงตอบรับที่ให้ ‘น้ำหนัก’ กับข้อไหนมากกว่ากัน ถ้าคิดอย่างคนมองโลกในแง่ร้าย ผมว่าข้อสุดท้ายคงเป็นเรื่องที่สร้างความยินดีให้กับฝ่ายตรงข้ามของรัฐบาล (และสร้างปฏิกิริยาในแง่ลบให้กับฝ่ายที่เคย (ดูเหมือนว่า) เชียร์รัฐบาลมาก่อน ไม่ว่าจะเป็นพันธมิตรหรือกลุ่มเสื้อหลากสี) มากกว่าข้ออื่น

ศูนย์กลางชีวิตนอกเวลาเรียนและเวลางานของคนในเขตเมืองก็คือศูนย์การค้า ไม่ว่าจะเป็นห้างสรรพสินค้าใหญ่ใจกลางเมือง โมเดิร์นเทรดตามหัวเมือง หรือจะเป็นศูนย์การค้าขนาดเล็กแต่พยายามจะ "ฮิป" ที่แทรกตัวอยู่ตามแหล่งชุมชนต่างๆ สิ่งหนึ่งที่เราพบเห็นกันชินตาในศูนย์การค้าใหญ่น้อยเหล่านี้ ก็คือ "ร้านราเม็ง"

นั่งนึกนอนนึก เอาไงดีว้า ไอ้เราก็ค่ายหนังสือเล็ก ๆ ครั้นจะรอให้ช้างมาโปรโมท “นารีนิยาม” ก็คงรอเก้อ ครั้นจะอยู่เฉยๆ ไม่ทำอะไรก็ชวนรู้สึกท้อแท้ใจ หมดเรี่ยวหมดแรง เพราะทุ่มเททำกันออกมากว่าจะเป็นหนังสือแต่ละเล่มนี่เหนื่อยจัง แล้วพอหนังสือออกมาแล้วก็ยิ่งเหนื่อยกว่า คิดไปต่างๆ นานา จะมีคนอ่านไหม หนังสือจะขายได้หรือเปล่า เลยคิดว่าน่าจะสัมภาษณ์อะไรคุณบอกอดีกว่า ไม่เชียร์กันเองแล้วจะรอเจ๊ดันที่ไหนได้อีก 

มีคำถามเป็นจำนวนมากที่สื่อไทย โดยเฉพาะสื่อทีวีและรายการประเภทคุยข่าวคุ้ยข่าวทั้งหลายต้องตอบสังคม  และเช่นเดียวกันก็มีคำถามที่ “นักเสนอทางออกให้สังคม” จำนวนมากจำเป็นต้องตอบ หรือไม่ก็ปล่อยให้ความเงียบประจานการไร้ความสามารถ และความมักง่ายในการเสนอข่าวหรือเสนอแนะของกลุ่มคนเหล่านี้

คำถามซึ่งผมไตร่ตรองขณะอ่าน ปฐมบทแห่งโศกนาฏกรรมจากวิญญาณแห่งดนตรี (The Birth of Tragedy) คือ เพราะเหตุใดวรรณคดีไทยถึงได้มีเรื่องราวโศกนาฏกรรมน้อยเหลือเกิน เรามีตำนานพระยากงพระยาพาน มีนิทานพื้นบ้านก่องข้าวน้อยฆ่าแม่ แต่เรื่องราวเหล่านี้ก็ไม่ได้ถูกบรรจุขึ้นทำเนียบ ไม่มีกวีแต่งเป็นร่าย กาพย์ กลอน หรือละครรำ เป็นแต่เพียงนิทานพื้นบ้านเล่าขานแบบกันมุขปาฐะ มีปัจจัยทางจิตวิทยาหรือวัฒนธรรมอันใดที่ผลักไสคนไทยให้ห่างไกลจาก “มนุษย์โศกนาฏกรรม” ตามนิยามของนิทเชอ

ตลอดทั้งปี 2551 ที่ผ่านมาโลกใบนี้ได้หมุนผ่านวิกฤตการณ์ต่างๆมากมาย ผู้คนทั้งโลกไม่เฉพาะแต่คนไทยหัวดำอย่างเราก็หนีไม่พ้น บางกลุ่มอาจมีวิธีการในการรับมือกับความวุ่นวายต่างๆได้ดี แต่บางคนอาจไร้หนทางในการแก้ไขกับวิบัติภัยเหล่านั้นเช่นกัน แน่นอนท่ามกลางเหตุการณ์ร้ายๆต่างๆที่เกิดขึ้นนั้น ย่อมค้นหาคำว่า ‘ ความสุข ’ ได้ยากยิ่งแม้ความสุขเล็กๆน้อยๆก็ตาม เนื่องจากภาระความรับผิดชอบต่างๆรอบตัวรวมถึงสภาวะต่างๆจากรอบข้าง ได้สร้างความกดดันขึงเครียดให้กับทุกคนจนทำให้มองข้ามหรือหลงลืม ความสุขเล็กๆน้อยๆที่เราสามารถหยิบฉวยกอบโกยหรือตักตวงจากมันได้ ทั้งๆที่มันอยู่ใกล้ชิดกับเราไม่ต่างกับเงาที่ตามติดตัวอยู่ตลอดเวลา

ในยุคปัจจุบันอะไรต่อมิอะไรที่เป็น “แบบไทยๆ” ดูจะเป็นสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ของปัญญาชนและนักกิจกรรมหัวก้าวหน้าจำนวนมาก อะไรก็ตามที่เป็น “แบบไทยๆ” ดูจะเป็นรูปแบบทางวัฒนธรรมที่ข้ามชาติมาที่ถูกอุดมการณ์ของฝ่ายอนุรักษ์นิยม ไทยปั้นแต่งใหม่ให้สอดคล้องรับความสัมพันธ์ทางอำนาจที่มีอยู่เดิมในสังคม ในทางมานุษยวิทยากระบวนการทำให้เป็น  “แบบไทยๆ” คงจะไม่ใช่อะไรนอกจากกระบวนการในทางวัฒนธรรมที่รู้จักกันรวมๆ ว่า ท้องถิ่นนุวัตน์ หรือ การทำให้เป็นท้องถิ่น (localization)

ท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์พัดกระหน่ำ โลกล้นทะลักด้วยสินค้าและเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่ออกเร็วเกินกว่าที่นาฬิกาชีวิตของมนุษย์ซึ่งหยุดเข็มวิวัฒนาการไว้ที่ 250,000 ปีก่อนจะตามทัน ผู้สร้างและผู้เสพเทคโนโลยีส่วนใหญ่ดูเหมือนจะแบ่งออกเป็นสองขั้วตรงข้าม คือฝ่ายที่หลงใหลคลั่งไคล้ในเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์ เชื่อว่าปัญหาต่างๆ ในโลกทุกวันนี้เกิดจากปัจจัยอื่นที่ไม่ใช่วิทยาศาสตร์...

“ข้อยฝันว่าได้ไปที่เมืองเมืองหนึ่งในอนาคต ในเมืองนั้น รัฐบาลสามารถทำให้เราหายไปได้ เวลาเขาจับใคร เขาจะฉายไฟไปที่คนคนนั้น แล้วภาพของเขาตั้งแต่อดีตไล่เรียงไปจนถึงอนาคตจะปรากฏขึ้นบนจอ แล้วถึงที่สุดแล้ว ร่างของเขาก็จะค่อยๆ หายไป ข้อยย่านหลาย” *บุญมีบอกกับฮวยภรรยาที่ตายไปแล้วของเขาในค่ำคืนหนึ่ง ค่ำคืนที่อาจเป็นคืนสุดท้ายของชีวิต เขากอดผีเมียไว้แนบอก ก่อนที่ทั้งคู่จะตัดสินใจพากันเดินลึกเข้าไปในป่า ดูเหมือนความฝันของลุงบุญมีอาจจะเป็นแบบจำลองอย่างง่ายที่สุดในการใช้อธิบายถึงหนังเรื่องนี้

งูตัวเล็ก สีเขียวคล้ำยาวแค่คืบกว่าๆหล่นลงมาจากต้นไทรหน้าร้านโรตีมะตะบะ                 หล่นมาแล้วมันคงตกใจคน ตกใจรถยนต์มันเลยไปหลบอยู่หลังแผงใส่โปสการ์ดตรงหน้าร้านหนังสือที่อยู่ใกล้ๆมันหลบอยู่นานแค่ไหนไม่มีใครรู้ มารู้เอาก็ต่อเมื่อถึงเวลาปิดร้านมันติดมากับแผงโปสการ์ดตอนที่ถูกยกเข้าข้างใน

[ทัวร์สงบหลบเสียงกรุงเทพฯ ครั้งที่ ๔ : “ย้อนอดีตบ้านเก่าย่านเจริญกรุง กับพิพิธภัณฑ์ชาวบางกอก” โดย รศ.วราพร..

‘สวัสดีชาวโลก เรายินดีที่ได้รู้จักพวกคุณมาตลอด ห้าพันสามร้อยแปดสิบแปดปีสามสิบสองวันห้าชั่วโมงเจ็ดนาทีสี่สิบห้าวินาที... และเราคงไม่ได้พบกันอีก..

1. ทองคำสีดำกับการค้าอาวุธเดิน ตามติดกันไปเหมือนเงาปีศาจ ทะเลทรายอันกว้างใหญ่ เกราะกำบังตามธรรมชาติที่แห้งแล้งแสนเข็ญ ไม่สามารถหยุดการยาตราจากนักรบต่างถิ่นที่มาไกลจากคนละทวีป เดินทางข้ามสุดขอบผืนแผ่นดินหนึ่ง ล่องลอยเหนือผืนน้ำข้ามห้วงมหาสมุทรแสนกว้างใหญ่ พวกเขามาเปลี่ยนเวิ้งทะเลทรายที่มีอารยธรรมเก่าแก่แห่งเมโสโปเตเมียให้เป็น สมรภูมิรบ ประกาศศักดาเหนือแผ่นดินที่มีขุมทรัพย์อยู่ข้างใต้บรรจุน้ำมันมหาศาล เพื่อขุดขึ้นมาแปรเปลี่ยนเป็นเงินตรา

Robert Doisneau, 1982 by Henri Cartier-Bresson ปารีสเป็นเมืองโรแมนติกที่สุดแห่งหนึ่งของโลกตั้งแต่เมื่อไหร่..

จู่ๆ ฉันก็รู้สึกกลัว อย่างหาเหตุผลใดๆไม่ได้ ราวกับว่า กลัวจันทร์เสี้ยวในคืนเดือนมืดจะกลืนหายไปในท้องฟ้าข้างแรมแล้วไม่กลับมาอีก กลับกันบางทีฉันก็กลัว full moon กลัวว่ามันจะเต็มดวงอยู่อย่างนั้น โดยไม่ถูกความมืดกลืนหายไปในแต่ละคืน

ภาษาของอำนาจไม่จำเป็นต้องผ่านคำพูด ในวัฒนธรรมของอำนาจและการใช้ความรุนแรงระดับบุคคล “การกระทำ” คือการพูดที่ชัดเจนโดยมิต้องกล่าวขยายความ และในบทสนทนาต่อรองทางการเมือง การพูดผ่าน “ปฏิบัติการ” ก็เป็นการสื่อสาร ทั้งในกรณีที่ไม่สามารถยกหูพูดกันตรง ๆ และในกรณีที่ไม่มีอะไรต้องพูดกันอีกต่อไป...