ตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีได้ "ทวิต" ถึงแฟนคลับในเรื่องราวต่างๆ มากมายโดยเฉพาะที่เกี่ยวกับตนเอง แต่กลับไม่มีแม้แต่ข้อความเดียวที่กล่าวถึง "ซิเนตรา ทรัสต์" ซึ่งผู้ช่วยเลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ให้การต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง

 มีคนเคยบอกว่า  หากคุณโชคดีได้ดูหนังดี ๆ สักเรื่อง อ่านหนังสือดี ๆสักเล่ม นอกจากความรื่นรมย์ของสิ่งที่ได้รับแล้ว ชีวิตของคุณอาจจะเปลี่ยนไปก็ได้   ผู้เขียนเชื่อว่าหลายคนที่ได้มีโอกาสดูหนังเรื่อง JIRO Dreams of Sushi หนังเล็ก ๆ ที่ได้ถ่ายทอดเรื่องราวชีวิตของนายจิโระ โอโนะ วัย ๘๕ ปี ผู้ได้ชื่อว่าเป็นพ่อครัวปรุงซูชิที่เก่งที่สุดในโลก เวลาเพียงไม่ถึงสองชั่วโมงในโรงหนังอาจจะเปลี่ยนวิถีชีวิตของพวกเขาไปเลย

จากรายงานงบการเงินประจำปี 2553 ของธนาคารแห่งประเทศไทย ปรากฎว่างบดุล ณ วันที่ 31 ธันวาคม นั้นธนาคารแห่งประเทศไทยมีผลการดำเนินการขาดทุนสุทธิ 1.17แสนล้านบาท และทำให้ส่วนของทุนติดลบเป็นมูลค่าเท่ากับ 4.32 ล้านบาท ประเด็นมูลค่าของการขาดทุนนี้ได้ถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นเหตุผลสนับสนุนการตั้งกองทุนมั่งคั่งแห่งชาติ

แต่เดิมนั้น เรามักเชื่อว่าเราสามารถแบ่งแยกสังคมเผด็จการจากสังคมประชาธิปไตยด้วยการพิจารณาตัวบทในรัฐธรรมนูญ และกฏหมายฉบับอื่น เช่น เราฟันธงกันมาตลอดว่า การมี มาตรา 17 ในรัฐธรรมนูญในยุคจอมพลสฤษดิ์ที่ให้อำนาจนายกรัฐมนตรีอย่างกว้างขวางในการ ตัดสินใจต่างๆภายใต้เรื่องความมั่นคงของชาตินั้นเป็นข้อบ่งชี้อย่างชัดเจน ว่าสังคมในยุคนั้นเป็นเผด็จการ

นักเศรษฐศาสตร์ให้คุณค่าแก่มิติด้านประสิทธิภาพเป็นสำคัญ ขณะที่นักนิติศาสตร์ให้คุณค่าแก่มิติด้านความยุติธรรม เมื่อมีการนำเครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์มาใช้ในการอธิบายโลกแห่งกฎหมายในนามของ "นิติเศรษฐศาสตร์" (Law and Economics) ระบบคุณค่าแบบเศรษฐศาสตร์ที่ให้ความสำคัญแก่มิติด้านประสิทธิภาพเป็นหลักจึงติดตามมา ด้วยงานวิชาการด้านนิติเศรษฐศาสตร์ส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับการวิเคราะห์ประสิทธิภาพของระบบกฎหมาย เพื่อผลิตสร้างผลลัพธ์ที่ใกล้เคียงกับผลลัพธ์ในตลาดแข่งขันสมบูรณ์มากที่สุด

หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้วิกฤตการเงินปี 2008 รุนแรงเป็นพิเศษ เป็นปัจจัยซ่อนเร้นที่เรามองไม่เห็นในทันทีที่เกิดวิกฤต หากแต่ค่อยๆ ปรากฏให้เห็นนานนับปีหลังจากนั้น นั่นคือ ความบกพร่องรุนแรงของระบบค่าตอบแทนในภาคการเงิน ซึ่งบิดเบือนแรงจูงใจของนักการเงินหัวกะทิจำนวนมาก ส่งผลให้พวกเขาประพฤติตนในทางที่หลอกลวงนักลงทุน และเข้าข่าย “การฉ้อโกง” (fraud) ไม่ใช่ “การทำพลาด” (mistake) หรือ “ความประมาทเลินเล่อ” (negligence) ที่ผู้บริหารบริษัทวาณิชธนกิจและธนาคารชอบกล่าวอ้าง

เมื่อ ค.ศ. 1602 กลไกสำคัญยิ่งชิ้นหนึ่งของระบบทุนนิยมสมัยใหม่คือ "บริษัทจำกัด" (joint-stock and limited liability) ถือกำเนิดขึ้น หลังจากนั้นไม่กี่ปี ตลาดหลักทรัพย์แห่งแรกของโลกถูกจัดตั้งเพื่อซื้อขายหุ้นของบริษัทนี้ ณ ตอนนั้น คงยากที่จะมีใครคาดการณ์ได้ว่า องค์กรธุรกิจรูปแบบใหม่นี้จะมีผลกระทบต่อระบบทุนนิยมโลกอย่างมหาศาล นอกจากนั้น กิจการของบริษัทนี้ยังได้เปลี่ยนเส้นทางประวัติศาสตร์ของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไปตลอดกาลอีกด้วย

Mohammed VI ขึ้นครองราชย์ต่อจาก Hassan II ผู้เป็นพ่อได้ครบ 10 ปี หนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ Tel Quel (ตีพิมพ์เป็นภาษาฝรั่งเศส) และหนังสือพิมพ์ Nichane (ตีพิมพ์ในเนื้อความเดียวกัน แต่เป็นภาษาอาหรับ) ร่วมมือกับหนังสือพิมพ์ Le Monde ของฝรั่งเศส ถือโอกาสนี้จัดทำผลสำรวจความคิดเห็นของชาวโมร็อกโกในประเด็นต่างๆ เกี่ยวกับ Mohammed VI และจะเผยแพร่ลงในหนังสือพิมพ์ฉบับต้นเดือนสิงหาคม

ในบทความครั้งที่แล้วผมได้พูดถึงบทบาทในการเพิ่มสภาพคล่องให้กับตลาดรองทางการเงิน (secondary market) ของนักเก็งกำไรครับ ซึ่งสภาพคล่องที่เพิ่มมากขึ้นในตลาดรองจะช่วยส่งเสริมให้การทำงานในตลาดแรกทางการเงิน (primary market) มีประสิทธิภาพเพิ่มสูงขึ้นด้วย เราสามารถมองไปที่ตลาดหุ้นไทยในช่วงนี้เป็นตัวอย่างได้ครับ ในช่วงครึ่งปีที่ผ่านมานั้นดัชนีราคาตลาดหุ้นของประเทศไทยได้ปรับตัวเพิ่มสูงขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง การปรับตัวของตลาดหุ้นในลักษณะนี้ได้ดึงดูดให้นักเก็งกำไรจำนวนมากเข้ามาซื้อขายในตลาดหุ้น  

กรุงย่างกุ้ง ปลายเดือนพฤษภาคม 2551 ผมกับเพื่อนๆ กำลังนั่งคุยอย่างตั้งอกตั้งใจกับนักศึกษาหนุ่มสาวชาวพม่าสิบกว่าคนที่มาเรียนภาษาอังกฤษที่ American Center 1 ในกรุงย่างกุ้ง หลังจากได้ทำความรู้จักถึงที่มาที่ไปของกันและกันได้สักพัก เราก็พูดคุยกันถึงสถานการณ์ในพม่า ทั้งเรื่องการชุมนุมประท้วงของประชาชนที่นำโดยพระสงฆ์ เรื่องพายุไซโคลนนาร์กิสที่เพิ่งนำภัยพิบัติมาสู่ประเทศ รวมถึงเรื่องรัฐบาลทหารของพม่า

ผมลองทบทวนท่าทีสหรัฐต่อรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชักห่วงแทน จากวันที่ ๓ กรกฎา ๕๔ ตกค่ำ-ผลเลือกตั้งออกมา พรรคที่ประกาศตัวจะเปลี่ยนไทยให้เป็น "แดงทั้งแผ่นดิน" ชนะ ด้วยตรรกะนั้น "ยิ่งลักษณ์ ปาร์ตี้ลิสต์ อันดับ ๑" ขึ้นเป็นนายกฯ แน่ ทูตหลายๆ ประเทศ เมื่อจับทิศทางแน่ชัดเช่นนั้น ก็พากันตบเท้าเข้าแสดงความยินดี รวมทั้ง "นางคริสตี เคนนีย์" เอกอัครราชทูตสหสหรัฐประจำไทย!

การเกิดอุทกภัยครั้งใหญ่ซึ่งครอบคลุมพื้นที่แทบทุกภาคของประเทศ ได้สร้างความเสียหายทั้งต่อชีวิตและทรัพย์สินเป็นอย่างมาก ข่าวที่ตามมาก็คือการให้ความช่วยเหลือในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การบริจาคเงิน สิ่งของจำเป็น หรือแม้แต่การจัดตั้งกลุ่มอาสาสมัครต่าง ๆ เพื่อไปร่วมกับหน่วยงานของรัฐในการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัย ในเวลาเช่นนี้ ผู้บริจาคมีต้นทุนธุรกรรมจากการหา (search cost) เพียงเล็กน้อยเท่านั้น เนื่องจากผู้บริจาคย่อมทราบดีว่าผู้ประสบภัยมีความต้องการอะไร เช่น อาหาร เสื้อผ้า น้ำดื่ม ที่พักอาศัย เป็นต้น ดังนั้น โอกาสที่การช่วยเหลือจะสามารถเยียวยาหรือบรรเทาความทุกข์จึงเกิดขึ้นได้มาก แต่ก็อาจจะมีคำถามว่าอะไรคือเหตุที่ผู้คนมากมายสมัครใจที่จะให้ความช่วยเหลือบุคคลที่กำลังประสบความลำบาก  

ภายใต้ภัยพิบัติที่รุนแรงที่เกิดขึ้น ชาวญี่ปุ่นจำนวนมากยังคง "สงบนิ่ง" อยู่ในขนบของสังคมอย่างยิ่งใหญ่ ผู้สื่อข่าวชาวต่างประเทศแสดงความแปลกใจที่ไม่เกิดเหตุการณ์ละเมิดกฎเกณฑ์เหมือนประเทศอื่นที่เมื่อเกิดวิกฤตการณ์รุนแรงเมื่อใด การละเมิดกฎเกณฑ์ของสังคมจะทวีความรุนแรงมากขึ้น เช่น การปล้นสะดม หรือการปะทุความรุนแรงต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน เพื่อนอาจารย์รัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งในกำลังอยู่ที่ญี่ปุ่นเขียนจดหมายมาแสดงความแปลกใจแกมชื่นชมกับความสงบนิ่งของชาวเมืองญี่ปุ่น

ความเคลื่อนไหวของชมรมแพทย์ชนบท ที่จะระดมพลคัดค้าน “ขบวนการล้มบัตรทอง” ในวันที่ 20 ม.ค.นี้ ถูกกระแสข่าวปรับคณะรัฐมนตรีกลบไปอย่างน่าเสียดาย ทั้งที่ความจริงนี่เป็นเรื่องสำคัญยิ่ง กระทบผลประโยชน์ของประชาชน 48 ล้านคน ที่ได้อานิสงส์จากนโยบาย “30 บาทรักษาทุกโรค” ระบบหลักประกันสุขภาพ ซึ่งไม่อาจปฏิเสธได้ว่า เป็นนโยบายที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดของพรรคไทยรักไทย จนทำให้ได้คะแนนเสียงท่วมท้น 19 ล้านเสียง

ช่วงปลายปี 2551 ขณะที่พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตยบุกยึดทำเนียบรัฐบาลไว้เป็นเดือน เกิดเหตุเลือดตกยางออกหลายหน แต่คราวที่เรียกได้ว่าละเลงเลือดเดือดพล่านขั้นสูงสุด หนีไม่พ้นอีเว้นท์ 7 ตุลาคม หน้ารัฐสภา (จำได้ว่าแกนนำนักเคลื่อนไหวในฝ่ายประชาธิปไตยได้ไปร้องเรียนคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนฯ หาว่าพันธมิตรฯ มีเจตนา “พาคนไปตาย” เพื่อยั่วยุให้ตำรวจใช้ความรุนแรง)

ปัญหาทั้งหมดทั้งปวงในสังคมนั้นเกี่ยวพันกันกับส่วนต่างๆ อย่างแยกไม่ออก เราไม่สามารถแยกส่วนปัญหาสังคมแล้วทำความเข้าใจมันได้โดยปราศจากการเชื่อมโยง เช่นการศึกษาเรื่องบทบาทของสื่อ นอกจากจะต้องทำความเข้าใจสื่อโดยตัวของมันเอง ยังต้องเข้าใจตั้งแต่แรงจูงใจและข้อจำกัดที่ทำให้สถาบันสื่อมีพฤติกรรมต่างๆ สภาพแวดล้อมที่เป็นตัวกลางระหว่างสื่อกับผู้รับสาร ที่มีผลต่อการรับสาร

เศรษฐกิจสร้างสรรค์ของไทย​จะ​เป็น​ได้​แค่ฝันหวาน​ ​หาก​ไม่​สามารถ​เข้า​ถึง​รากทางวัฒนธรรมเพื่อสร้างมูลค่า​เพิ่มสู่​ความ​ แตกต่างที่ยั่งยืน​ได้ ...เศรษฐกิจสร้างสรรค์​ (Creative Economy) ​กำ​ลัง​เป็น​ที่สนใจของประ​เทศไทย​ทั้ง​ภาครัฐ​และ​เอกชน​ ​เห็น​ได้​จาก​มีนโยบายรัฐ​ ​องค์กรต่างๆ​ ​นักธุรกิจ​ ​และ​แม้​แต่ศิลปิน​หรือ​ผู้​สร้างสรรค์สื่อต่างๆ​ออกมาพูด​ใน​ประ​เด็นดังกล่าวอย่างต่อ​เนื่อง​...

นานมากแล้วที่เราได้เขียนฉบับแรกสำหรับ Open Online แอบดีใจหลายครั้งที่บก.บอกว่ายังติดขัด ไม่สามารถเปิดตัวได้ จนในที่สุดก็เลยกำหนดของฉบับที่สองจนได้ ไม่มีข้อแก้ตัวแล้ว สำหรับฉบับแรกอยู่ในช่วงการสัมมนา ซึ่งเป็นประสบการณ์แปลกใหม่ของ NGO สมัครเล่น ที่กลายมาเป็นงานจริงและงานประจำ ไหงมาอยู่ในวงการนี้ได้ ตอนแรกแค่อยากจะทำเท่านั้น อยากจะทำให้ได้ดี และฝันว่าวันหนึ่งจะมีคนเห็นสิ่งที่เราทำ สนับสนุนและส่งเสริมให้เราได้ทำ ตอนนี้ก็เดินทางไปหาฝัน หาทุนทำงานไปพลาง

 บทความคราวก่อนได้เล่าทิ้งท้ายไว้ว่าทิศทางโลกธุรกิจทุกวันนี้อาจไม่ได้กำลังแข่งกันสร้างสิ่งที่ “ดีกว่า” ในเชิงผลผลิต (Productivity) เสมอไป หากแต่กำลังมุ่งแข่งขันกันสร้าง “มูลค่าเพิ่ม” ให้กับสินค้าเป็นที่ตั้ง ด้วยความที่มูลค่าเป็นสิ่งที่วัดได้ยาก ขึ้นกับบรรทัดฐาน ความคาดหวัง รสนิยม และพื้นเพของแต่ละปัจเจกบุคคลว่าใครจะให้คุณค่ากับอะไรมากกว่ากัน ทำให้หลายครั้งการสร้างมูลค่าเพิ่มกลายเป็นการมุ่ง “เอาใจ” ผู้บริโภคเป็นสำคัญ เพราะสิ่งใดก็ตามที่ถูกใจเราแล้ว ไม่ว่าจะดีจริงหรือไม่ ย่อมมีมูลค่าในสายตาและกระเป๋าเงินของเราเสมอ

ชีวิตคนเมืองอย่างพวกเราเสพติดเชื้อเพลิงฟอสซิลกันไปหมดแล้ว... มันเป็นอย่างนั้นจริงๆ เพราะสามสหายเชื้อเพลิงฟอสซิลอย่างถ่านหิน น้ำมันดิบ และก๊าซธรรมชาติ เป็นแหล่งพลังงานหลักที่ทำให้เรามีไฟฟ้าใช้และเดินทางไปไหนต่อไหนได้โดยสบายสะดวก ว่าแต่...เคยแว่บคิดกันบ้างไหม กว่าจะมาผูกพันใกล้ชิดชีวิตประจำวันของผู้คนถึงเพียงนี้ เชื้อเพลิงฟอสซิลผ่านเส้นทางความเป็นมาอย่างไรและกำลังจะเดินหน้าไปในทิศทางใดต่อ

เรื่องเล่าที่เกิดบนโลกในตอนนี้ จะขอยกเรื่องที่กำลังเกิดขึ้นในช่วงนี้พอดี เพราะมีการเตือนจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) ว่ามีการระบาดของโรคที่มียุงเป็นพาหะเช่น มาลาเรีย ไข้เลือดออก และ โรคไข้สมองอักเสบ จึงอยากมาเล่าให้ผู้อ่านว่าโรคพวกนี้มีที่มาที่ไปอย่างไร ทำงานอย่างไร และกลไกป้องกันในปัจจุบันมีไหม

ผมอ่านข่าวเรื่องยุทธศาสตร์การปฏิรูปของคณะกรรมการปฏิรูปชุดคุณอานันท์ ปันยารชุน ไปรอบแรกอย่างเคลิบเคลิ้ม เนื้อหาของยุทธศาสตร์นั้นอ่านผ่านๆก็ช่างฟังดูรื่นหูประดุจดังเสียงร้องสุดนุ่มของนักร้องนำวงแคลอรี่ บลา บลา ไหนจะมีทั้งการสร้างความเป็นธรรม การเปลี่ยนโครงสร้างอำนาจ การเสริมสร้างศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียม การสร้างโอกาสการพัฒนากาย ใจ ภูมิปัญญาและจิตวิญญาน การสร้างชีวิตที่สงบสุขตามวิถีวัฒนธรรมสันติภาพ มีแม้กระทั่งการสร้างภูมิคุ้มกันรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงซึ่งเป็นหัวใจหลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ในแวดวงคนทำงานเกี่ยวกับการอนุรักษ์ธรรมชาติ สิ่งหนึ่งที่มักถูกถามถึงเวลาได้มีโอกาสนั่งคุยกันลึกๆ ก็คือแต่ละคนรับมือกับ “ข่าวร้าย” ที่ได้ยินกันอยู่ทุกวี่ทุกวันอย่างไร พวกเราไม่รู้สึกทดท้อบ้างหรือกับข่าวการลักลอบค้าสัตว์ป่า ปลาที่ถูกจับจนแทบหมดทะเล ผืนป่าที่ยังคงถูกแผ้วถาง หรือนโยบายพัฒนาระยะสั้นล้างผลาญต้นทุนธรรมชาติระยะยาวที่พาดหัวข่าวแทบจะวันเว้นวัน การได้ฟังข่าวเหล่านี้มากๆเข้า สำหรับคนที่ไม่มีใจก็อาจจะไม่ได้รู้สึกอะไร แต่ในหมู่คนที่ห่วงใยและใส่ใจก็ไม่แปลกที่จะทำให้ท้อแท้เอาได้ไม่ยาก

ในขณะที่หลายฝ่ายกำลังวิจารณ์ข้อตกลงในเรื่อง Google Book มีงานเขียนใน The Chronicle ที่น่าสนใจชิ้นหนึ่ง เกี่ยวกับความผิดพลาดของการสร้างเมทาดาตา (metadata) อัตโนมัติของ Google Book โดย Geoffrey Nunberg จาก UC Berkeley ในช่วงต้นของบทความ Nunberg ใช้เวลาอธิบายความเชื่อที่ว่า ไม่ว่าผลของการพิจารณาเรื่องข้อตกลงจะออกมาในรูปแบบไหน Google Book ก็จะกลายเป็นมหาอำนาจทางความรู้ไปอย่างไม่แทบจะต้องสงสัย ถึงกับบอกว่า "เป็นที่ประจักษ์แล้วว่า Google Book นั้นกำลังมุ่งสู่การเป็นห้องสมุดดิจิตอลที่ใหญ่ที่สุดในโลก ที่สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่านั้นก็คือ เกือบจะแน่นอนแล้วว่าจะเป็นแห่งสุดท้ายด้วย"

"ม่าย ab-แบ๊ว ฮ่ะป๋า" เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งของการใช้ภาษาแสลง หากใครอ่านเข้าใจ..

ความน่าจะเป็นบนเส้นขนาน (ครั้งสุดท้าย) หากข้อมูลไม่ผิดพลาด คุณวินทร์เขียนจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ฉบับแรกถึงผมในเดือนกรกฎาคม ปี พ.ศ. 2544 หมายความว่านอกจากสถานภาพ “ญาติน้ำหมึก” ที่มีอยู่โดยปริยาย เรายังเป็นเพื่อนทางจดหมายกันมาแล้วเกือบแปดปี เวลาแปดปีไม่อาจเรียกว่านานโข แต่ก็เรียกว่าสั้นกุดไม่ได้ เด็กอายุสิบขวบกับวัยรุ่นอายุสิบแปดแตกต่างกันมาก แม้ว่าหนุ่มวัยยี่สิบปลายๆกับชายวัยสามสิบกลางๆจะไม่ค่อยเปลี่ยนแปลงไป เท่าไรนัก (หมายถึงผมนะครับ) เวลาแปดปีก็มีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นกับทั้งสังคมโลก สังคมไทย และรายละเอียดในชีวิตส่วนตัวของผมเองไม่น้อย

หลังฝนหลงหนาวกลางเดือนมกราคมผ่านไป ก็ได้เวลาช้อปปิ้งผักปลอดสารกัน ผักพวกนี้ผมไม่ได้ปลูก เค้าขึ้นของเค้าเอง อาจจะอยู่มาก่อนแล้วหรือเลือกที่จะมาอยู่ ลมพัดฝนพาหรือแอบมากับขี้วัวขี้ควายจากต่างถิ่นต่างตำบลก็เป็นไปได้ ปะเหมาะเคราะห์ดี (อุณหภูมิ ความชื้น แสงแดด) ก็โผล่หน้ามาทักทายกัน เราจะไม่มีทางพบเห็นชีวิตเล็ก ๆ เหล่านี้เติบโตขึ้นมาจากการทำเกษตรเคมีอย่างแน่นอน ความที่ถูกตีค่าเป็นวัชพืช ต้องกำจัด ต้องทำลาย โดยหารู้ไม่ว่ามันได้ทำลายปัจจัยพื้นฐานของการพึ่งพาตนเอง นั่นคือ “แหล่งอาหาร” ไปพร้อม ๆ กัน

การบริโภคผลิตภัณฑ์ประเภทอาหารสำเร็จรูป กึ่งสำเร็จรูปไม่ใช่สิ่งแปลกใหม่ในสังคมไทย อาจจะนับตั้งแต่น้ำอัดลมได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการกินดื่มประจำวัน และขยายพื้นที่ขายไปไกลขนาดชายแดนไหน ยอดดอยไหนก็มีขาย นี่คือดัชนีชี้วัดความเจริญที่เพื่อนชาวเวียดนามคนหนึ่งใช้ประเมินความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจของเมืองไทย ในทัศนะของเขา การที่น้ำอัดลมมีขายทุกที่หมายถึงความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ และความสามารถในการจับจ่ายของผู้บริโภค รวมทั้งคุณภาพชีวิตแบบหนึ่งที่ผู้บริโภคไม่ถูกจำกัดอยู่เพียงของ “พื้นบ้าน”

ข่าวเล็กๆ ขำๆ ออกมาเมื่อไม่นานมานี้ บอกว่า นักการเมืองกังวลว่า การจัดเก็บภาษีมรดก จะทำให้ครอบครัวแตกแยก! ยามที่รัฐบาลประชาธิปัตย์พยายามแก้เก้อหลังถูกแซวว่าลอกการบ้านประชานิยมจากรัฐบาลทักษิณมาแทบทั้งดุ้น ผู้นำรัฐบาลก็ออกมาบอกว่า การดำเนินงานของรัฐบาลนั้น ออกจะใกล้เคียงแนวทางแบบ "รัฐสวัสดิการ" แล้วล่าสุดเรื่องหนึ่งที่งัดออกมาก็คือ การเดินหน้าเรื่องเก็บภาษีที่ดินและมรดก

ผู้หญิงก็มีรู! ไม่เฉพาะผู้ชายหรอกที่มีรูโหว่รอให้สินค้าทั้งหลายมาอุด ผู้หญิงขาวหมวยสวยอึ๋ม (และไม่อึ๋ม)..

เธอที่รัก ไม่นานหลังจากที่ฉันเขียนจดหมายถึงเธอ ผ่านปีใหม่ไม่ถึงชั่วข้ามคืน กลิ่นควันและเสียงประทัด พลุ รวมไปถึงเสียงปืนหลากชนิดในหมู่บ้านยังก้องหู อวลจมูก ฝนก็ตั้งเค้า แล้วตกพรูอย่างไม่ลืมหูลืมตา หนักบ้างเบาบ้าง แต่ยาวนานทั้งวัน ทั้งคืน ตลอดจนถึงอีกวัน และอีกวัน เหมือนอย่างที่เราคุ้นๆ กัน หลังจากนั้น น้ำหลากสู่ที่ลุ่มต่ำ ดินโคลนถล่มไหลถมจากพื้นที่สูง เราเรียกกันในภาษาบ้านฉันว่า “บนเหนือ”

ความคิดหมายเลขหนึ่ง ผมไม่แน่ใจนัก ว่าเสียงตอบรับโรดแม็พของคุณอภิสิทธิ์ในแง่บวกที่มาจากฝ่ายค้านอย่างพรรคเพื่อไทยหรือพล.อ. ชวลิต เป็นเสียงตอบรับที่ให้ ‘น้ำหนัก’ กับข้อไหนมากกว่ากัน ถ้าคิดอย่างคนมองโลกในแง่ร้าย ผมว่าข้อสุดท้ายคงเป็นเรื่องที่สร้างความยินดีให้กับฝ่ายตรงข้ามของรัฐบาล (และสร้างปฏิกิริยาในแง่ลบให้กับฝ่ายที่เคย (ดูเหมือนว่า) เชียร์รัฐบาลมาก่อน ไม่ว่าจะเป็นพันธมิตรหรือกลุ่มเสื้อหลากสี) มากกว่าข้ออื่น

ศูนย์กลางชีวิตนอกเวลาเรียนและเวลางานของคนในเขตเมืองก็คือศูนย์การค้า ไม่ว่าจะเป็นห้างสรรพสินค้าใหญ่ใจกลางเมือง โมเดิร์นเทรดตามหัวเมือง หรือจะเป็นศูนย์การค้าขนาดเล็กแต่พยายามจะ "ฮิป" ที่แทรกตัวอยู่ตามแหล่งชุมชนต่างๆ สิ่งหนึ่งที่เราพบเห็นกันชินตาในศูนย์การค้าใหญ่น้อยเหล่านี้ ก็คือ "ร้านราเม็ง"

 เกือบลืมไปเลยว่ามีหนังสือของ เรย์มอนด์ แชนด์เลอร์ (Raymond Chandler) อยู่ที่บ้าน 4 เล่ม แต่แทบไม่เคยหยิบมาอ่านจริงจัง ยกเว้นเล่ม Poodle Springs ที่เขาแต่งไม่จบเพราะตายก่อน แล้วได้ โรเบิร์ต บี. ปาร์คเกอร์ มาแต่งต่อให้ จำเรื่องราวไม่ได้ อ่านมา 25 ปีแล้ว จำได้อย่างเดียวว่าให้บรรยากาศการเชือดเฉือนหักหลังแบบหนังแนวฟิล์มนัวร์ดี และที่สำคัญให้รายละเอียดชีวิตจิตใจและความมีศักดิ์ศรีของนักสืบแบบลูกผู้ชายได้ดีมาก 

มีคำถามเป็นจำนวนมากที่สื่อไทย โดยเฉพาะสื่อทีวีและรายการประเภทคุยข่าวคุ้ยข่าวทั้งหลายต้องตอบสังคม  และเช่นเดียวกันก็มีคำถามที่ “นักเสนอทางออกให้สังคม” จำนวนมากจำเป็นต้องตอบ หรือไม่ก็ปล่อยให้ความเงียบประจานการไร้ความสามารถ และความมักง่ายในการเสนอข่าวหรือเสนอแนะของกลุ่มคนเหล่านี้

ระหว่างสงครามและการต่อต้านสงคราม สิ่งใดไร้สาระกว่ากัน ใน Slaughterhouse-Five หรือ โรงฆ่าสัตว์หมายเลขห้า (สำนวนแปลของ นพพล เวชสวัสดิ์ สำนักพิม์ earnest) วอนเนกัตบอกเพื่อนของเขาว่า หนังสือเล่มหน้าจะเป็นหนังสือต่อต้านสงคราม อีกฝ่ายตอบกลับมาทันที "น่าจะไปเขียนนิยายต่อต้านยุคน้ำแข็งแทน" สงครามและยุคน้ำแข็งล้วนเป็นสิ่งที่มนุษย์ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ มันเกิดขึ้นแล้ว และจะเกิดขึ้นอีกในอนาคต ในจักรวาลที่ทุกสิ่งถูกกำหนดเอาไว้ล่วงหน้า ความโหดร้ายและการฆ่าฟันเป็นเพียงเฟืองของเครื่องจักรที่เรียกว่าชะตากรรม

ตลอดทั้งปี 2551 ที่ผ่านมาโลกใบนี้ได้หมุนผ่านวิกฤตการณ์ต่างๆมากมาย ผู้คนทั้งโลกไม่เฉพาะแต่คนไทยหัวดำอย่างเราก็หนีไม่พ้น บางกลุ่มอาจมีวิธีการในการรับมือกับความวุ่นวายต่างๆได้ดี แต่บางคนอาจไร้หนทางในการแก้ไขกับวิบัติภัยเหล่านั้นเช่นกัน แน่นอนท่ามกลางเหตุการณ์ร้ายๆต่างๆที่เกิดขึ้นนั้น ย่อมค้นหาคำว่า ‘ ความสุข ’ ได้ยากยิ่งแม้ความสุขเล็กๆน้อยๆก็ตาม เนื่องจากภาระความรับผิดชอบต่างๆรอบตัวรวมถึงสภาวะต่างๆจากรอบข้าง ได้สร้างความกดดันขึงเครียดให้กับทุกคนจนทำให้มองข้ามหรือหลงลืม ความสุขเล็กๆน้อยๆที่เราสามารถหยิบฉวยกอบโกยหรือตักตวงจากมันได้ ทั้งๆที่มันอยู่ใกล้ชิดกับเราไม่ต่างกับเงาที่ตามติดตัวอยู่ตลอดเวลา

ในยุคปัจจุบันอะไรต่อมิอะไรที่เป็น “แบบไทยๆ” ดูจะเป็นสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ของปัญญาชนและนักกิจกรรมหัวก้าวหน้าจำนวนมาก อะไรก็ตามที่เป็น “แบบไทยๆ” ดูจะเป็นรูปแบบทางวัฒนธรรมที่ข้ามชาติมาที่ถูกอุดมการณ์ของฝ่ายอนุรักษ์นิยม ไทยปั้นแต่งใหม่ให้สอดคล้องรับความสัมพันธ์ทางอำนาจที่มีอยู่เดิมในสังคม ในทางมานุษยวิทยากระบวนการทำให้เป็น  “แบบไทยๆ” คงจะไม่ใช่อะไรนอกจากกระบวนการในทางวัฒนธรรมที่รู้จักกันรวมๆ ว่า ท้องถิ่นนุวัตน์ หรือ การทำให้เป็นท้องถิ่น (localization)

ท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์พัดกระหน่ำ โลกล้นทะลักด้วยสินค้าและเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่ออกเร็วเกินกว่าที่นาฬิกาชีวิตของมนุษย์ซึ่งหยุดเข็มวิวัฒนาการไว้ที่ 250,000 ปีก่อนจะตามทัน ผู้สร้างและผู้เสพเทคโนโลยีส่วนใหญ่ดูเหมือนจะแบ่งออกเป็นสองขั้วตรงข้าม คือฝ่ายที่หลงใหลคลั่งไคล้ในเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์ เชื่อว่าปัญหาต่างๆ ในโลกทุกวันนี้เกิดจากปัจจัยอื่นที่ไม่ใช่วิทยาศาสตร์...

“ข้อยฝันว่าได้ไปที่เมืองเมืองหนึ่งในอนาคต ในเมืองนั้น รัฐบาลสามารถทำให้เราหายไปได้ เวลาเขาจับใคร เขาจะฉายไฟไปที่คนคนนั้น แล้วภาพของเขาตั้งแต่อดีตไล่เรียงไปจนถึงอนาคตจะปรากฏขึ้นบนจอ แล้วถึงที่สุดแล้ว ร่างของเขาก็จะค่อยๆ หายไป ข้อยย่านหลาย” *บุญมีบอกกับฮวยภรรยาที่ตายไปแล้วของเขาในค่ำคืนหนึ่ง ค่ำคืนที่อาจเป็นคืนสุดท้ายของชีวิต เขากอดผีเมียไว้แนบอก ก่อนที่ทั้งคู่จะตัดสินใจพากันเดินลึกเข้าไปในป่า ดูเหมือนความฝันของลุงบุญมีอาจจะเป็นแบบจำลองอย่างง่ายที่สุดในการใช้อธิบายถึงหนังเรื่องนี้

งูตัวเล็ก สีเขียวคล้ำยาวแค่คืบกว่าๆหล่นลงมาจากต้นไทรหน้าร้านโรตีมะตะบะ                 หล่นมาแล้วมันคงตกใจคน ตกใจรถยนต์มันเลยไปหลบอยู่หลังแผงใส่โปสการ์ดตรงหน้าร้านหนังสือที่อยู่ใกล้ๆมันหลบอยู่นานแค่ไหนไม่มีใครรู้ มารู้เอาก็ต่อเมื่อถึงเวลาปิดร้านมันติดมากับแผงโปสการ์ดตอนที่ถูกยกเข้าข้างใน

[ทัวร์สงบหลบเสียงกรุงเทพฯ ครั้งที่ ๔ : “ย้อนอดีตบ้านเก่าย่านเจริญกรุง กับพิพิธภัณฑ์ชาวบางกอก” โดย รศ.วราพร..

‘สวัสดีชาวโลก เรายินดีที่ได้รู้จักพวกคุณมาตลอด ห้าพันสามร้อยแปดสิบแปดปีสามสิบสองวันห้าชั่วโมงเจ็ดนาทีสี่สิบห้าวินาที... และเราคงไม่ได้พบกันอีก..

1. ทองคำสีดำกับการค้าอาวุธเดิน ตามติดกันไปเหมือนเงาปีศาจ ทะเลทรายอันกว้างใหญ่ เกราะกำบังตามธรรมชาติที่แห้งแล้งแสนเข็ญ ไม่สามารถหยุดการยาตราจากนักรบต่างถิ่นที่มาไกลจากคนละทวีป เดินทางข้ามสุดขอบผืนแผ่นดินหนึ่ง ล่องลอยเหนือผืนน้ำข้ามห้วงมหาสมุทรแสนกว้างใหญ่ พวกเขามาเปลี่ยนเวิ้งทะเลทรายที่มีอารยธรรมเก่าแก่แห่งเมโสโปเตเมียให้เป็น สมรภูมิรบ ประกาศศักดาเหนือแผ่นดินที่มีขุมทรัพย์อยู่ข้างใต้บรรจุน้ำมันมหาศาล เพื่อขุดขึ้นมาแปรเปลี่ยนเป็นเงินตรา

Robert Doisneau, 1982 by Henri Cartier-Bresson ปารีสเป็นเมืองโรแมนติกที่สุดแห่งหนึ่งของโลกตั้งแต่เมื่อไหร่..

จู่ๆ ฉันก็รู้สึกกลัว อย่างหาเหตุผลใดๆไม่ได้ ราวกับว่า กลัวจันทร์เสี้ยวในคืนเดือนมืดจะกลืนหายไปในท้องฟ้าข้างแรมแล้วไม่กลับมาอีก กลับกันบางทีฉันก็กลัว full moon กลัวว่ามันจะเต็มดวงอยู่อย่างนั้น โดยไม่ถูกความมืดกลืนหายไปในแต่ละคืน

ภาษาของอำนาจไม่จำเป็นต้องผ่านคำพูด ในวัฒนธรรมของอำนาจและการใช้ความรุนแรงระดับบุคคล “การกระทำ” คือการพูดที่ชัดเจนโดยมิต้องกล่าวขยายความ และในบทสนทนาต่อรองทางการเมือง การพูดผ่าน “ปฏิบัติการ” ก็เป็นการสื่อสาร ทั้งในกรณีที่ไม่สามารถยกหูพูดกันตรง ๆ และในกรณีที่ไม่มีอะไรต้องพูดกันอีกต่อไป...